Turcyzmy w języku polskim

 

Wydawać by się mogło, że język polski nie ma nic wspólnego z językiem tureckim. Historia stosunków polsko-tureckich spowodowała jednak, że w języku polskim przyjęło się wiele zapożyczeń z języka tureckiego, do dziś obecnych w codziennym użyciu.

Okresem, w którym język turecki miał największy wpływ na język polski były lata  1672-1896 –  obecności tureckiej na ziemiach polskich.  Ówczesna kultura turecka wywierała ogromny wpływ na polską rzeczywistość.  Miało to swoje odzwierciedlenie w strojach polskiej szlachty, wzornictwie przedmiotów codziennego użytku, broni, czy zapożyczaniu tureckich słów.

Opierając się na Słowniku historyczno- etymologicznym turcyzmów w języku polskim Stanisława Stachowskiego (Księgarnia Akademicka, Kraków, 2014), można powiedzieć, że język turecki wywarł ogromny wpływ na leksykę wielu dziedzin języka polskiego.

Oto przykładowe turcyzmy, które tak mocno zakorzeniły się w języku polskim, że współcześni jego użytkownicy nie zdają sobie zupełnie sprawy z tego, że są to wyrazy obce:

‚bazar’ – słowo to, które bardzo mocno zakorzeniło się w naszej mowie, pochodzi od tureckiego słowa ‚Pazar’, oznaczającego plac, na którym sprzedawano niegdyś jeńców oraz żywność. A skoro przy zakupach jesteśmy, spójrzmy również na te słowa, również będące turcyzmami:

‚bakalie’

‚papucie’

‚filiżanka’

‚dywan’

Jest jeszcze szereg innych wyrazów używanych na co dzień, takich jak chałwa, cybuch,  czambuł, jogurt, kaftan, kawior, kołpak, kołczan, ogier, tabun, turban czy tytoń.

Przytoczone słowa to zaledwie ułamek wszystkich turcyzmów występujących w języku polskim. Osoby zainteresowane tym tematem odsyłamy do wspomnianego słownika turcyzmów Stanisława Stachowskiego.

 

Zobacz także:

Powiedzenia związane z językami

Jaki wpływ ma łacina na kształtowanie języka polskiego?

Język narodowy to mowa określonej grupy ludzi, określonego środowiska, zajmującego pewne terytorium, wyraźnie różna od innych języków narodowych. Zanim ukształtował się język narodowy istniały regionalne odmiany polszczyzny mówionej. Dopiero później wyodrębnił się język narodowy, którego pierwsze „zabytki” odnajdujemy np. w „Bogurodzicy”, „Kazaniach świętokrzyskich” czy „Psałterzu floriańskim”. Ich niezwykle wysoki poziom językowy był możliwy dzięki długotrwałej tradycji polszczyzny mówionej (na dworach książęcych, w administracji państwowej, tekstach retorycznych kościelnych i świeckich). W ten sposób w XV wieku mogła powstać polszczyzna literacka (język ogólny), udoskonalona przez pisarzy renesansowych w XVI wieku. Przed wiekiem XV istniał tylko wspomniany wyżej język regionalny i ludowy w wersji mówionej.

Znaczący wpływ na rozwój języka polskiego miało przyjęcie chrześcijaństwa w 966 r. Wydarzenie to przyniosło korzyści i zmiany zewnętrzne oraz wewnętrzne w kraju. Polska mogła poczuć się względnie bezpiecznie, oddalono bowiem zagrożenie przymusowej chrystianizacji. Przyjęcie chrześcijaństwa przez Mieszka I oddaliło od kraju niemieckie zagrożenie. Chrześcijaństwo spełniło także funkcję spajającą państwo, pomogło warstwom panującym w sprawowaniu władzy i wprowadziło do Polski łacinę (z której wyłoniły się języki germańskie) jako język urzędowy. Panowanie łaciny nie zaszkodziło jednak polskiemu językowi narodowemu, wręcz przeciwnie – znacznie go wzbogaciło.

Łacina była językiem urzędowym, językiem państwa i Kościoła. Powszechność łaciny można by porównać do współczesnego natężenia wpływów języka angielskiego na język polski oraz wszechobecności angielszczyzny w całej Europie, a nawet świecie. Przy pomocy języka angielskiego można się dziś porozumiewać właściwie w każdym zakątku świata. Podobnie rzecz miała się z językiem łacińskim w średniowieczu. Był to język wykorzystywany w piśmie oraz w mowie. Najdłużej przetrwało panowanie łaciny w kościele, ponieważ stosunkowo dopiero niedawno zrezygnowano z odprawiania mszy w tym języku. Znajomość łaciny w okresie średniowiecza świadczyła o czyimś wykształceniu. Łaciny uczono w szkołach i przedmiot ten należał do najważniejszych. Uczniowie nie mogli uwolnić się od obowiązku mówienia po łacinie również poza szkołą, gdyż za to mogły ich czekać kary cielesne, a o przekroczeniu zasad zawiadamiali nauczycieli odpowiedni donosiciele znajdujący się wśród uczniów.

We wczesnym średniowieczu język polski występował w postaci odmian terytorialnych, licznych gwar różniących się między sobą, ale zasadniczo w sferze gramatyki i słownictwa zbliżonych do siebie. Dopiero na podstawie dialektów powstawał język ogólnonarodowy, który współcześnie występuje w odmianie potoczne i literackiej (mówionej i pisanej). Różni się on od języka polskiego w epoce średniowiecza tym, że jego użytkownicy to właściwie cały naród. Język narodowy funkcjonuje niezależnie od regionu. Charakteryzuje się tym, że stosują go możliwie wszyscy, którzy są w stanie opanować obowiązujące w nim normy.

W języku polskim obecne jest wiele zapożyczeń z łaciny. Dużą ich grupę stanowią terminy związane z Kościołem i religią chrześcijańską, co związane jest z przyjęciem chrztu i procesem chrystianizacji Polski.

Część słownictwa zaczerpnęliśmy również z języka czeskiego, w którym wcześniej zaadoptowano terminy łacińskie i greckie. Słownictwo religijne docierało więc do Polski za pośrednictwem Czech, np. słowo anioł pochodzi od czeskiego anjeł (łac. angelus); pacierz – od czeskiego pater (łac. Pater noster – Ojcze nasz); kościół – z czeskiego kostel (łac. castellum – zamek, twierdza). Z języka czeskiego przejęliśmy nie tylko słownictwo religijne, ale także wojskowe np. straż, walka, nazwy cech np. okrutny, sprawiedliwy oraz terminy związane z kulturą np. szkoła, czytelnik. Wpływ łaciny na język polski miał więc charakter pośredni, wiele elementów zaczerpnęliśmy za pośrednictwem języka czeskiego. Stało się tak dlatego że łacina, mimo jej obowiązkowej wszechwładzy, była językiem elitarnym, nie każdy mógł poszczycić  się jej znajomością, co świadczyło o wysokim poziomie wykształcenia.

Wpływ łaciny na polszczyznę przejawił się także w powstaniu polskiego alfabetu opartego na łacińskim. Z czasem musiał on zostać udoskonalony, gdyż brakowało w nim znaków dla wielu polskich głosek. Alfabet łaciński zawiera 21 znaków, natomiast w języku polskim istnieje ponad czterdzieści głosek, które trzeba jakoś przedstawić w tekście pisanym.

A z jakich innych języków jeszcze możemy znaleźć zapożyczenia oddziałujące na dzisiejszy nasz język? Oto przykłady niektórych z nich:

 Język francuski:
* wizażysta
* malakser
* transza

Język włoski:
* pizza
* cappuccino
* lasagne

Język niemiecki:
* gastarbeiter
* musli
* pingwin

Język angielski:

* market
* sorry
* kompatybilny

Język łaciński
* poganin
* persona non grata
* personalia

Dziedziny życia, których dotyczy największa liczba obcojęzycznych wtrąceń:

Język francuski: 

  •  kuchnia (cafe, sos)
  •  wygląd osobisty (fryzura, surdut)
  •  miary (litraż, metr)

 Język włoski:

  • życie codzienne (mafioso, rokieta)
  • muzyka (maestoso, primadonna)
  • kuchnia (pizza, por)

Język angielski:

  • informatyka (spam, worm)
  • życie codzienne (hello, weekend)
  • kuchnia (hamburger, fast-food

Zajrzyj również do innego artykułu poświęconego tej samej tematyce:

Ciekawostki o językach, o których mogliście nie wiedzieć

Jakim językiem posługiwać się będąc na wakacjach w Chorwacji ?

Wielu z nas tegoroczny urlop planuje spędzić w Chorwacji. Kraj ten oferuje nam przepiękne krajobrazy, krystalicznie czyste morze, bogactwo niezliczonych zabytków oraz niepowtarzalny klimat.

Niejednokrotnie przed wyjazdem zastanawiamy się w jakim języku będzie nam najłatwiej się porozumieć z miejscowymi, czy ma to być rosyjski – nieco podobny w brzmieniu do chorwackiego, może angielski, a może po prostu polski? A jakby tak  spróbować naszych sił i spróbować porozumieć się po chorwacku ? Wystarczy zaznajomić się z kilkoma podstawowymi słówkami chorwackimi, a proste rozmowy np. w sklepie nie sprawią nam kłopotu.

Szczęściem i niewątpliwie ogromnych ułatwieniem dla nas Polaków jest podobieństwo fonetyczne, tak więc przy minimalnej znajomości kilku słówek możemy poradzić sobie z podstawową komunikacją. Poniżej zamieszczamy kilka zwrotów wraz z tłumaczeniami, po przeczytaniu których z pewnością odniesiecie to samo wrażenie co większość ludzi, iż dużej części znaczenia chorwackich wyrazów można się po prostu domyślić.

Tak – Da

Nie – Ne

Bardzo dobrze – Vrlo dobro

Rozumiem – Razumijem

Nie rozumiem – Ne razumijem

Być może – Možda

Widzę – Vidim

Wiem – Znam

Nie wiem – Ne znam

Prosto – Ravno

W prawo – Udesno

W lewo –Ulijevo

 

Podstawowe zwroty grzecznościowe w języku chorwackim:

Przepraszam – Oprostite! Ispričavam se! Žao mi je.

Proszę – Molim

Proszę (gdy coś podajemy) – Izvoli

Dziękuję – Hvala. Hvala lijepa.

 Jak się Pan / Pani ma – Kako ste? (formalnie)

Jak się masz – Kako si? (nieformalnie)

Mam się dobrze, dziękuję – Dobro sam, hvala.

Która godzina – Koliko je sati?

Jak się nazywasz – Kako se zoveš? (nieformalnie)

Jak się Pan/ Pani nazywa – Kako se zovete? (formalnie)

Nazywam się – Zovem se …

Miło mi – Drago mi je

Skąd jesteś – Odakle si? (nieformalnie)

Skąd Pan/ Pani jest – Odakle ste? (formalnie)

Jestem z… – Ja sam iz..

 

Ale jak to bywa w  życiu, że nie wszystko jest tak proste. Oprócz podobieństw językowych łączących nasze języki, istnieje również cały ogrom pułapek, na które koniecznie trzeba zwrócić uwagę, zwiedzając ten piękny kraj. Często możemy usłyszeć słówko ‘polako’!    Nie jest to wyraz ucieszenia się na widok naszych rodaków, lecz po prostu słowo oznaczające ‘powoli’!

A oto kolejne pułapki językowe:

pravo                     prosto

zahod                    to nie strona świata, a toaleta

droga                    narkotyk

put                         droga

stolica                  krzesło

kat                         piętro

Będąc w sklepie uważajmy na niektóre dania, gdyż ich znaczenie całkowicie odbiega od tego co chcemy mieć na talerzu:

jagoda                     truskawka

bulka                        roślinka podobna do maku

pivnica                     pijalnia piwa

svinski but             szynka

šumska jagoda    poziomka

borovnica             jagoda

grožđze                 winogrona

grah                      fasola

luk                            cebula

morski pas            rekin

kozica                     krewetka

kamenica              ostryga

juha                          zupa

janjetina                 jagnięcina

tjetina                     cielęcina 

Niejednokrotnie kłopoty sprawić mogą również oznaczeniu czasu, dni oraz godzin:

sat                           godzina

godine                   rok

doba                      pora

lipanj                      to nie lipiec, a czerwiec

srpanj                    to nie sierpień, a lipiec

listopad                październik

rok                          termin

jutro                       rano

rano                       wcześnie

kraj                         koniec

Na koniec słówka które nas z pewnością rozbawią:

brak                         małżeństwo

biżuteria                tanie, tandetne ozdoby

zavodnik                uwodziciel

trudna                    kobieta w ciąży

razvodnik              zawód- bileter

vrijedna                  pracowita, dobra

vrijedna žena         wartościowa kobieta

bok                           cześć

pipa                          kran

pedale                    wiosła

udana                      zamężna

majka                      mama

stolac                      krzesło

čaša                         szklanka

Češk                        Czechy

nilski konj               hipopotam

mačka                    kot

košarka                  koszykówka

frajer                       przystojniak

čipka                      koronka

kosa                       włosy

 

Zapraszam do przeczytania innych artykułów związanych z tematyką wpadek językowych:

„Fałszywi przyjaciele” w języku chorwackim

Słowa, których znaczenia nie znajdziecie w polskim słowniku

„Fałszywi przyjaciele” w języku ukraińskim

Podobnie jak w przypadku innych języków słowiańskich, język ukraiński łączy z językiem polskim wyjątkowo wiele podobieństw. Pomimo tego, że język polski należy do grupy języków zachodniosłowiańskich, ukraiński zaś do wschodniosłowiańskich, językowi ukraińskiemu jest jednak znacznie bliżej do polskiego niż np. do rosyjskiego. Słownictwo używane w języku ukraińskim różni się od polskiego tylko w 30% (dla porównania język ukraiński z rosyjskim różni 38% słownictwa). Wynika z tego, że Polak więcej zrozumie z ukraińskiego, niż z rosyjskiego i odwrotnie – Ukraińcom łatwiej jest porozumieć się z Polakami, aniżeli Rosjanom. Warto mieć jednak świadomość, że takie pozorne podobieństwa między tymi dwoma językami mogą stać się źródłem nieporozumień lub śmiesznych sytuacji. Oto lista ukraińsko-polskich fałszywych przyjaciół, którą warto sobie przyswoić, aby do nieporozumień nie doszło.

ukraiński wyraz Błędne znaczenie po polsku Prawidłowe znaczenie po polsku
багато bogato dużo
білизна bielizna białość, biel
вистава wystawa przedstawienie
гарбуз arbuz dynia
говір gwar gwara
диня dynia melon
живіт żywot brzuch
жінка żona kobieta
казати kazać mówić
кіт kit kot
крісло krzesło fotel
меч mecz miecz
овочі owoce jarzyna
памятник pamiętnik pomnik
склеп sklep piwnica
хиба chyba błąd, wada

 

 

Czytaj również:

„Fałszywi przyjaciele” w języku chorwackim

„Fałszywi przyjaciele” w języku serbskim

„Fałszywi przyjaciele” w języku czeskim

„Fałszywi przyjaciele” w języku słowackim

„Fałszywi przyjaciele” w języku rosyjskim

Podobieństwa między językami fińskim i estońskim

 

Język fiński nie jest językiem skandynawskim, jak powszechnie się uważa, ale należy do języków ugrofińskich z rodziny języków uralskich. Do tej samej grupy należą również język estoński i węgierski.

Językami najbliższymi fińskiemu są języki bałto-fińskie: estoński, karelski, wepski, liwski czy język iżorski. Użytkownicy języka fińskiego bez problemów rozumieją osoby mówiące po karelsku oraz, w ograniczonym zakresie, osoby posługujące się językiem estońskim. Warto też zaznaczyć, że fiński to jeden z najsilniejszych języków ugrofińskich – posiada status oficjalnego języka w Finlandii i w Unii Europejskiej i posługuje się nim prawie pięć milionów osób.

Język fiński i estoński należą do tej samej rodziny, naturalne jest zatem, że niektóre wyrazy przyjmują w obu językach podobne brzmienie. Jednak bardzo duża liczba estońskich wyrazów wygląda i brzmi zupełnie inaczej. Ogólnie mówiąc, podobieństwo między fińskim i estońskim jest  mniej więcej takie jak między mówionym językiem polskim i rosyjskim. Nie ma zatem możliwości, aby Fin w sposób swobodny mógł na każdy temat porozumieć się z osobą mówiącą po estońsku, choć zapewne będzie w stanie wychwycić pojedyncze, zrozumiałe dla siebie słowa.

Pod względem gramatycznym oba języki łączy wiele podobieństw. Języki fiński i estoński mają dużą liczbę przypadków. W fińskim występuje ich 15 i są to tzw. przypadki przymiotnikowe, w estońskim jest ich 14.

Fińskie przypadki dzielą się na gramatyczne (mające podobne funkcje do polskich), lokalne (określające relacje miejsca w stosunku do desygnatu), abstrakcyjne (określające stany i ich przemiany) oraz tzw. przypadki marginalne. Oprócz tych 15 przypadków przymiotnikowych wyróżnia się czasami dalszych 12 przypadków przysłówkowych, które są również w większości nieproduktywne (z drugiej strony ich skostniałe formy występują w języku bardzo często). W języku estońskim najważniejsze są pierwsze trzy przypadki: mianownik, dopełniacz i biernik. Kolejne 11 przypadków tworzy się poprzez dodawanie końcówek do dopełniacza, który jest nieregularny – każdego rzeczownika należy więc nauczyć się na pamięć z jego 3 pierwszymi przypadkami. Wśród tych 14 przypadków w języku estońskim znajduje się aż  6 miejscowników, które odnoszą się do różnych relacji 1) zewnętrznych (coś NA czymś) i 2) wewnętrznych (coś W czymś), zaś każda relacja dzieli się na prostą potrójną strukturę rzeczywistości (skądś, w czymś/na czymś, dokądś).

Jeśli chodzi o wymowę, z punktu widzenia Polaka, wymowa słów  w języku fińskim nie powinna stanowić problemu. Po fińsku czyta się tak samo jak się piszę, a akcent zawsze pada na pierwszą sylabę. Sprawa podobnie wygląda w języku estońskim.

W obu językach nie występują rodzajniki, nie występuje również podział na czasowniki dokonane i niedokonane. Niezależnie od tych uproszczeń, oba języki są uznawane za języki o wysokim stopniu skomplikowania. Język estoński został nawet umieszczony przez Foreign Service Institute of Departamentu Stanu USA w pierwszej piątce najtrudniejszych języków świata, po japońskim, chińskim (mandaryńskim i kantońskim) oraz koreańskim, na opanowanie których potrzeba około 2,2 tys. godzin nauki. Szacuje się, że aby w stopniu wystarczającym do swobodnej komunikacji posługiwać się językiem estońskim, na jego  naukę należy poświęcić około 1,1 tys. godzin

Źródło: Wikipedia

Czytaj również:

Ciekawostki o języku litewskim

Język rumuński a inne języki romańskie

Język czeski a język słowacki

Język rumuński a inne języki romańskie

Język rumuński należy do grupy języków romańskich. Wykazuje wiele podobieństw w odniesieniu do innych języków tej grupy, głównie do języka włoskiego i francuskiego, mniej do języka hiszpańskiego. Posługuje się nim około 24 mln osób, z czego 17,25 mln w samej Rumunii. Dialekt języka rumuńskiego używany w Mołdawii przez radzieckich przywódców nazwany został językiem mołdawskim, jednak  językoznawcy nie uznają go za odrębny język. Pogląd, zgodnie z którym uznano język mołdawski za język odrębny do rumuńskiego propagowany był w ustanowionej w 1924 roku Mołdawskiej Autonomicznej Socjalistycznej Republice Radzieckiej, a elementem takiego podejścia było używanie cyrylicy do zapisu tego języka. W 1932 roku system pisma został oficjalnie zmieniony na alfabet łaciński, zaś ortografię ujednolicono ze standardowym językiem rumuńskim.

Język rumuński rozwijał się odrębnie od innych języków romańskich, a na przestrzeni wieków wchłonął różnorodne elementy obce (słowiańskie, tureckie, greckie i węgierskie), jest dzięki temu językiem niezwykle ciekawym i złożonym. Najwięcej podobieństw łączy go z językiem włoskim, posiada około 77% wspólnego z nim słownictwa oraz podobne zasady gramatyczne. Co więcej, rumuński podobny jest do włoskiego bardziej niż włoski do rumuńskiego. Rumun słysząc język włoski zawsze co nieco zrozumie, Włoch zrozumie z wypowiedzi po rumuńsku znacznie mniej. Rumuński nie będzie też zrozumiały dla użytkowników francuskiego, katalońskiego, hiszpańskiego czy portugalskiego, jeśli wcześniej nie uczyli się tego języka.

Rumuński jest jedynym językiem romańskim, w którym rodzajniki określone są enklityczne, czyli są dołączane na końcu rzeczownika jako przyrostki, a nie na początku (jako przedrostki). Zostały one ukształtowane, jak w innych językach romańskich, z łacińskich zaimków wskazujących. Rzeczowniki w języku rumuńskim występują w trzech rodzajach: męskim, żeńskim i nijakim. Rodzajnik określony ma różne formy w zależności od tego czy rumuńskim słowo, do której należy jest rodzaju męskiego lub żeńskiego. Rodzajnik określony słów rodzaju męskiego to –ul, a żeńskiego -a.

Język rumuński odziedziczył z łaciny pięć przypadków: mianownik, dopełniacz, celownik, biernik i wołacz. Morfologicznie mianownik i biernik są identyczne w przypadku rzeczowników; podobnie, dopełniacz i celownik mają wspólną formę (pary te są jednak różne w odmianie zaimków osobowych).

Z innymi językami romańskimi język rumuński łączy podoba odmiana czasowników – odmieniają się one przez osoby, liczby, czasy, tryby oraz strony.

Filologię rumuńską można studiować w Polsce na kilku uczelniach wyższych, między innymi na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz Uniwersytecie Warszawskim. Na wielu uczelniach, rumuńskiego można też uczyć się jako języka dodatkowego w tracie studiów na kierunku romanistyka.

 

Podobne artykuły:

Język czeski a język słowacki

Fałszywi przyjaciele” w języku serbskim

„Fałszywi przyjaciele” w języku bułgarskim

„Fałszywi przyjaciele” w języku rosyjskim

 

 

 

„Fałszywi przyjaciele” w języku bułgarskim

Tematyka tzw. „fałszywych przyjaciół” czyli wyrazów lub wyrażeń mających w dwóch językach takie samo lub podobne brzmienie, jednak odmienne znaczenie, nie omija również języka bułgarskiego. Język ten wykazuje wiele podobieństw do języka polskiego, a ucząc się go natrafiamy na wiele przypadków  fałszywych podobieństw, prowadzących często do zabawnych sytuacji. Bułgaria, która pod względem kulturowym wydaje się Polakom bliska, zaskoczy nas już na wstępie odmiennym odczytywanie gestów potakiwania. W każdym przewodniku po Bułgarii natrafimy na informację, że sposób potakiwania Bułgarów jest inny niż pozostałej części Europejczyków. Tak więc, kiedy Europejczycy wykonują ruch głową z góry na dół jako gest wyrażający „tak”, w Bułgarii oznacza to „nie”. I odwrotnie, europejski gest oznaczający„nie”, zostanie w Bułgarii odczytany jako „tak”. Potrafi to oczywiście przysporzyć wielu problemów podczas komunikacji.

Aproksymaty polsko-bułgarskie

Przejdźmy jednak do typowych przykładów fałszywych podobieństw, które – podobnie jak w przypadku innych języków słowiańskich – można mnożyć.  Oto lista najczęściej popełnianych błędów:

Bułgarski wyraz „булка” nie oznacza wcale rodzaju wypieku, lecz „pannę młodą”. Ewentualnie, w wyraz „булка”, można przetłumaczyć jako „żono”, czyli zwrot , którym czasami zwraca się mąż do żony, choć w tym użyciu słowo to jest raczej archaiczne i spotykane wyłącznie w literaturze pięknej, względnie bardzo rzadko na wsiach.

Bułgarskie słowo „запомня”, po polsku to znaczy „zapamiętam”. Jest to mylące, zwłaszcza na początku nauki języka bułgarskiego, kiedy to trudno jest wyzbyć  się naturalnego przekonania, że słowo to, fonetycznie zbliżone do polskiego „zapomnieć” oznacza coś wprost przeciwnego.

Niektóre z fałszywych podobieństw są niemal identyczne jak te występujące przy porównaniu języka polskiego z innymi języka słowiańskimi. Na przykład bułgarska „ягода” to po polsku truskawka. Identyczne brzmienie tłumaczenia słowa „truskawka” na „ягода” lub „jagoda” natrafimy w języku czeskim, słowackim, chorwackim i serbskim. Podobnie słowo „лук” [luk] czyli cebula identyczne brzmi po chorwacku.

A oto lista pozostałych aproksymatów, które warto sobie przyswoić ucząc się języka bułgarskiego:

bułgarska „гора” [gora] – to po polsku „las

bułgarski„диван” [diwan] – „kanapa

bułgarska „диня” [dinja]– „arbuz

bułgarska „дупка” [dupka] – „dziura

bułgarskie „жито” [żito] – „pszenica

bułgarska „запалка” [zapalka] – „zapalniczka

bułgarska „карта” [karta] – „mapa

bułgarski „кит” [kit]– „wieloryb

bułgarski „комбинезон” [kombinezon] – „halka

bułgarska „купа” [kupa]– „miska

bułgarski „лист” [list] – „liść”, „kartka

bułgarska „матка” [matka]– „macica

bułgarskie „направо” [naprawo] – „prosto

писмо [pismo] – list

плик [plik] – koperta

пушка [puszka] – strzelba

срам [sram] – wstyd

стол [stol]– krzesło

часовник [czasownik] – zegarek

 

Podobne artykuły:

„Fałszywi przyjaciele” w języku chorwackim

„Fałszywi przyjaciele” w języku serbskim

„Fałszywi przyjaciele” w języku czeskim

„Fałszywi przyjaciele” w języku słowackim

„Fałszywi przyjaciele” w języku rosyjskim

 

Zabawne wpadki w tłumaczeniach reklam

Komunikacja pełni w naszym społeczeństwie bardzo ważną rolę, a jej zaburzenia mogą powodować nieporozumienia. Nie ma większego problemu, jeśli dotyczą one drobnych błędów, które łatwo mogą zostać poprawione. Problem jest natomiast znacznie poważniejszy w momencie, gdy zaburzają odbiór komunikatu lub kompletnie zmieniają jego treść. Sztuka przekładu, w tym przekładu reklam poleca bowiem nie tylko na przeniesieniu treści komunikatu na inny język, ale również na przeniesieniu treści do zupełnie odmiennej kultury.

W świecie reklamy wpadki językowe powodują wiele zabawnych sytuacji, które czasem nieoczekiwanie i w sposób zaskakujący mogą nawet „pomóc” w promocji poprzez wzbudzenie dużego zainteresowania. Zwykle jednak błędy w tłumaczeniu reklam wpędzają ich twórców w kłopoty  i mogą przynosić straty wizerunkowe i finansowe. Poniżej prezentujemy kilka takich wyjątkowych wpadek:

„Szczęście w ustach”

Coca-Cola jest marką globalną, która bardzo często prowadzi międzynarodowe kampanie reklamowe. Wiąże się to nie tylko z dostosowywaniem treści reklam do zupełnie innej kultury, ale także z tłumaczeniem na inne języki sloganów reklamowych. Jedną z najbardziej problematycznych pod tym względem akcji promocyjnych Coca-Cola prowadziła wiele lat temu, wchodząc na rynek chiński. W starciu z zawiłościami języka chińskiego  i jego lokalnymi dialektami polegają nawet giganci. Zakodowana na chińskie znaki Coca-Cola (Ke-ke-Ken-la) oznacza „gryź woskową kijankę” lub „klacz wypchaną woskiem”. Korporacja zmuszona była znaleźć fonetyczny odpowiednik swojej nazwy o innym znaczeniu – w efekcie została wybrana nazwa brzmiąca „ko-kou-ko-le”, która w dosłownym tłumaczeniu oznaczała „szczęście w ustach”.

 

„Palce lizać”

Również w Chinach pewne przeszkody napotkała znana marka KFC. Przyczyną porażki wizerunkowej i strat finansowych firmy było błędne przetłumaczenie sloganu reklamowego. Znane hasło marki: „Finger-lickingood”, oznaczające po prostu „Palce lizać” przetłumaczono jako „Odgryź sobie palce”.

„Na poprawę nastroju”

Kolejny ciekawy przykład to przypadek firmy farmaceutycznej Miscellaneous, która chcąc wprowadzić swoje produkty na rynek krajów arabskich nie dość dokładnie zgłębiła ich kulturę, co w konsekwencji doprowadziło do nieciekawej wpadki. Leki wprowadzone na rynek w Zjednoczonych Emiratach  Arabskich na opakowaniu posiadały rysunki: trzy buźki – z lewej smutna, pośrodku neutralna, po prawej uśmiechnięta, co miało oczywiście sugerować, że po zażyciu medykamentów nastrój pacjenta się poprawi. Wszystko byłoby w porządku, gdyby nie fakt, że… Arabowie czytają od strony prawej do lewej!

„FORD PINTO”

O fiasku reklamy modelu Ford Pinto w Brazylii pisało się bardzo wiele. Problem dotyczył tego, że w języku lokalnym „pinto” oznacza „niewielkie przyrodzenie”. Biznes się nie udał, a żeby nadrobić straty marka została nazwana Corcel („ogier”).

„Mitsubishi Pajero”

Przy produkcji nowego modelu –Pajero-  Mitsubishi nie wzięło pod uwagę rynku hiszpańskiego. Niestety słówko ‘pajero’ w języku hiszpańskim oznacza onanistę. Wskutek tego na rynku hiszpańskim trzeba było przyjąć nazwę Montero dla tego modelu, gdyż nikt nie chciałby kupić modelu nazwanego tak niefortunnie.

„Tajemnicza moc długopisa”

Zabawną wpadkę tłumaczeniową zaliczyła marka Parker produkująca materiały piśmiennicze. Chcąc wprowadzić nowe produkty na rynek meksykański, afiszowano się pod hasłem:  „It won’tleak in your pocket and embarrass you”, co w wolnym tłumaczeniu znaczy: „Nie pozwolimy by nasze długopisy przeciekły w twojej kieszeni i zawstydziły cię”. Niestety słowo „embarrass” pomylono z meksykańskim „embarazar” czyli „zajść w ciążę”, co doprowadziło ostatecznie do hasła  „It won’tleak in your pocket and make you pregnant”. (Długopis nie będzie przeciekał w Twojej kieszeni i nie dopuści byś zaszedł w ciążę).

„Enjoy your morning latte”

Kolejną zabawną wpadką językową ma na swoim koncie firma Starbucks. Hasło reklamowe ”Enjoy your morning latte” było mocno przez koncern lansowane. Pojawiało się szeroko, łącząc markę z poranną kawą. W Niemczech hasło reklamowe miało jednak zupełnie inne, dość komiczne znaczenie. W niemieckim slangu, “latte” oznacza “wzwód”. Lansowanie porannego „latte” nie wspierało promocji produktów amerykańskiej korporacji. Hasło reklamowe raczej zniechęcało więc do zakupów.

„tylko w niedzielę”

Innym nieudanym sloganem było hasło, jakim posłużyła się firma American Express w Japonii. Brzmiało ono „do you know me?” (czy mnie znasz?). Wymawiany przez Japończyków slogach brzmiał „dujunomi”, co po japońsku oznacza „tylko w niedzielę”. Klienci japońscy zrozumieli więc, że mogą korzystać z kart American Express tylko w ten jeden dzień tygodnia.

Jak więc widać, niefortunne tłumaczenia reklam mogą przysporzyć ich twórcom wiele kłopotów,  a związane z nimi kontrowersyjne sytuacje niejednokrotnie na długie lata zaważyć na niepoważnym traktowaniu danej firmy czy produktu.  Nie dziwi zatem nikogo fakt, że na tłumaczenie reklam nie powinno się szczędzić środków i metod, dzięki którym mamy pewność, że przekazany komunikat zostanie właściwie zrozumiany.

Czytaj również:

„Fałszywi przyjaciele”  w języku rosyjskim

„Fałszywi przyjaciele”  w języku słowackim

„Fałszywi przyjaciele”  w języku czeskim

„Fałszywi przyjaciele”  w języku serbskim

„Fałszywi przyjaciele”  w języku chorwackim

Czy język flamandzki i niderlandzki to ten sam język?

Język niderlandzki i flamandzki są do siebie bardzo podobne, w związku z czym są często ze sobą mylone czy wręcz ze sobą utożsamiane. Pojęcie „język flamandzki” często pojawia się też w odniesieniu do języka mieszkańców Belgii, co też nie do końca jest trafne. Językami urzędowymi w Belgii są bowiem języki niderlandzki, francuski oraz niemiecki. Czym jest zatem język flamandzki?

Jest to określenie języka stanowiącego  grupę dialektów języka niderlandzkiego, używanych przez mieszkańców Flandrii, będącej częścią Belgii. Nazwa „język flamandzki” wzięła się od nazwy grupy etnicznej Flamandów.

Język flamandzki różni się do języka niderlandzkiego przede wszystkim fonetyką i leksyką. Przyjrzyjmy się bliżej tym różnicom.

 

Różnice fonetyczne

Różnicę między flamandzkim a niderlandzkim można przede wszystkim usłyszeć. Flamandzki wyróżnia się specyficznym akcentem i wymową, której najbardziej charakterystycznymi cechami są:

miękkie, a nie charczące „g”, wymawianie „en” w końcówkach czasowników i generalnie mniej „bulgoczące” brzmienie, aniżeli w języku, którym posługują się Holendrzy. Z punktu widzenia Polaków, wymowa flamandzka jest bardzie „śpiewna” i zdecydowanie łatwiejsza do przyswojenia aniżeli wymowa niderlandzka.

 

Różnice leksykalne

Zróżnicowanie słownictwa występuje głównie w zakresie terminologii prawniczej oraz biznesowej. Zwłaszcza w zakresie słownictwa związanego z prawem różnice są tak duże, że uniemożliwiają czasami wzajemne zrozumienie się użytkowników języka flamandzkiego i niderlandzkiego.

Zróżnicowanie dotyczy również części „codziennego” słownictwa. We Flandrii niektóre z wyrazów posiadają nie tylko niderlandzką wersję, która jest uważana za „oficjalną”, ale również swoje odpowiedniki flamandzkie. Przykładowo słowo  „ui„[ wersja niderlandzka (AlgemeenBeschaafdNederlands)] i „ajuin” [wersja flamandzka], oznaczają „cebulę”. Istnieje też pewna grupa wyrazów po flamandzku, bez odpowiedników w języku niderlandzkim. Język flamandzki wyróżnia się wyjątkowo dużą liczbą zapożyczeń z języka francuskiego.

Pomimo występowania opisanych różnic, w Polsce nie ma odrębnych tłumaczy przysięgłych języka flamandzkiego. Ich rolę pełnią tłumacze języka niderlandzkiego, do zadań których należą tłumaczenia dotyczące wszystkich dialektów niderlandzkiego, w tym tego stosowanego we Flandrii.

Podobne artykuły:

Język czeski a język słowacki

 

 

 

Różnice między językiem rosyjskim a ukraińskim

Rosyjski i ukraiński na pozór wydają się być językami bardzo do siebie podobnymi, jednak oprócz bardzo zbliżonego alfabetu opartego na cyrylicy, podobieństw między nimi nie ma zbyt wiele.

Do czasu rozpadu Związku Radzieckiego język rosyjski był językiem urzędowym na Ukrainie, stąd do niedawna prawie każdy mieszkaniec Ukrainy rozumiał i potrafił porozumieć się w tym języku. Można powiedzieć, że oba języki występowały na Ukrainie równolegle i zdarzały się sytuacje, kiedy to w rozmowie jedna osoba posługiwała się rosyjskim, a druga ukraińskim i doskonale się rozumiały. Sytuacja ta jednak powoli się zmienia. Nieznajomość rosyjskiego wśród Ukraińców pojawia się wśród młodszego pokolenia, które nie miało kontaktu z rosyjskojęzyczną telewizją i szkołą. Z kolei ukraiński również jest językiem niezrozumiałym dla Rosjan. Wielu językoznawców zwraca zresztą uwagę, że ukraińskiemu o wiele bliżej jest do języka polskiego niż do rosyjskiego.

Alfabet

Język rosyjski i ukraiński należą do tej samej grupy języków wschodniosłowiańskich i posługują się alfabetem wywodzącym się z cyrylicy. Wyraz cyrylica pochodzi od imienia św. Cyryla, który wraz z bratem św. Metodym odegrał istotną rolę w stworzeniu podstaw pisma i rozwoju języka Słowian Wschodnich. Samą cyrylice uważa się za dzieło jednego z uczniów Cyryla i Metodego, a pierwsze ślady jej użycia pochodzą z terenów wschodniej Bułgarii. Na początku XVIII wieku, za sprawą cara Piotra Wielkiego dokonano w Rosji reformy cyrylicy, a jej unowocześnioną postać nazwaną grażdanką. Odmiana cyrylicy używana do zapisu języka ukraińskiego różni się nieznacznie od rosyjskiej tzw. grażdanki. Współczesny alfabet ukraiński posiada 33 litery oraz dodatkowo apostrof. Niektóre z liter oznaczają inne głoski aniżeli w alfabecie rosyjskim, co wiąże się ze zmianami fonetycznymi jakie zaszły w języku ukraińskim, podczas gdy pisownia pozostała bez zmian.

Różnice w pisowni ukraińskiej w stosunku do rosyjskiej są następujące:

  •  „Гг” – czytamy jak polskie „h”
  • Ґґ” – polskie „Gg”, rosyjskie „Гг”
  • Ее” – czytamy jak polskie „Ee” i rosyjskie „Ээ”
  • Єє” – czytamy jak polskie „JE/je” i rosyjskie „Ее”
  • Ии” – polskie „Yy” i rosyjskie „Ыы”
  • Іі” – polskie „Ii’, rosyjskie „Ии”
  • Її” – polskie „JIji”
  • Щщ” – polskie „SZCZszcz”

Słownictwo

W języku ukraińskim występuje bardzo duża liczba słów brzmiących i zapisywanych bardzo podobnie jak w języku rosyjskim. Niektóre z nich są rosyjskimi zapożyczeniami pochodzącymi głównie z czasów ZSRR, ale znaczna część podobnie brzmiących wyrazów ma wspólne korzenie wywodzące się z języka staroruskiego. Ponad połowa słownictwa ukraińskiego pokrywa się natomiast bardziej z językiem polskim, aniżeli rosyjskim, choć część podobieństw jest złudna i brzmiące w podobny sposób wyrazy mogą znaczyć coś zupełnie innego.

Fonetyka

Fonetyka języka ukraińskiego znacząco różni się od fonetyki rosyjskiej. System spółgłoskowy jest najbliższy słowackiemu z pewnymi cechami wspólnymi z polskim lub czeskim, ale jest dość odległy od rosyjskiego. W systemie samogłoskowym występuje wiele cech wspólnych z językiem czeskim i rosyjskim. Należą do nich między innymi brak iloczasu, zanik samogłosek nosowych i brak tzw. akania, czyli wymawiania nieakcentowanego ‘o’ jako ‘a’, w odróżnieniu od innych języków wschodniosłowiańskich.

Akcent

W języku ukraińskim występuje akcent swobodny, tak jak w języku rosyjskim i innych językach słowiańskich. Akcent w języku ukraińskim w porównaniu do akcentu w rosyjskim wykazuje jednak dużą stałość morfologiczną, tzn. rzadko zmienia się w różnych formach tego samego wyrazu oraz w różnych wyrazach z tej samej rodziny.

Jak więc widać, utarte przekonanie, że języki rosyjski i ukraiński są do siebie bardzo podobne jest raczej mitem.

 

Zobacz podobne wpisy:

Język czeski a język słowacki