Specjalizacja w zawodzie tłumacza

Podobnie jak w innych zawodach, również w zawodzie tłumacza specjalizacja w danej dziedzinie jest podstawą sukcesu w zawodzie lub jego braku. Z jednej strony specjalizacja w zawodzie tłumacza dotyczy określenia rodzaju wykonywanych tłumaczeń, z drugiej wyboru tematyki tłumaczeń. Przyjrzyjmy się obu tym aspektom.

Tłumacz pisemny, czy ustny

      Panuje powszechne przekonanie, że osoba znająca dobrze co najmniej dwa języki jest w stanie zająć się zarówno tłumaczeniami pisemnymi jak i ustnymi. Praktyka pokazuje jednak coś innego. Oczywiście jest pewna grupa tłumaczy świetnie realizujących się jako tłumacze ustni i pisemni, często jednak wymagania stawiane przed tłumaczem mającym wykonywać dany rodzaj tłumaczenia są na tyle wysokie, że determinują określenie się przez niego jako tłumacza np. konferencyjnego, czy symultanicznego i skupienie się na doskonaleniu techniki tłumaczenia danego rodzaju, przy jednoczesnym zaprzestaniu rozwijania umiejętności innego rodzaju przekładów. Przyczyniają się to tego również osobiste cechy tłumacza, które mogą ułatwiać, bądź utrudniać wykonywanie poszczególnych rodzajów tłumaczeń.  Na powodzenie w zawodzie tłumacza składa się cały szereg kompetencji, nie tylko językowych, które są oczywiście bezwzględnie wymagane w tym zawodzie, ale również psychologicznych, społeczno-kulturowych czy biznesowych. Niektóre z nich można wypracować, inne nabywane są w naturalny sposób. I tak na przykład  do wykonywania zawodu tłumacza symultanicznego, powszechnie uważanego za jeden z najbardziej stresujących zawodów, z pewnością konieczne są predyspozycje, które pozwolą na poradzenie sobie ze stresem, odpowiedzialnością za płynny przebieg komunikacji, a także umiejętności dostosowania intonacji i siły głosu do sytuacji. Za podobnie stresujące uważa się tłumaczenia konsekutywne, gdzie obok radzenia sobie ze stresem i opanowania zapamiętywania dłuższych fragmentów wypowiedzi, tłumacz musi poradzić sobie dodatkowo z tym, że często występuje na pierwszym planie i jest oceniany przez uczestników wydarzenia, w trakcie którego tłumaczy. Z drugiej strony, są tłumacze świetnie czujący się w tłumaczeniach ustnych, których stresuje konieczność sporządzenia tłumaczenia na piśmie, dopracowania terminologii, zachowania spójności czy dochowania terminów.

 

Wybór dziedzin specjalizacji

       Niezależnie od wyboru głównego rodzaju tłumaczeń, a więc określenia się jako tłumacz pisemny lub ustny, wykonujący oba rodzaje tłumaczeń, ważną kwestią jest specjalizacja w danej dziedzinie lub dziedzinach. Podobnie jak w innych zawodach, z reguły, im węższa i bardziej niszowa specjalizacja, tym bardziej jest poszukiwana na rynku. Zasada ta dotyczy z pewnością tłumaczeń z i na języki najbardziej popularne. Przykładowo, będąc jednym z tysięcy tłumaczy języka niemieckiego, specjalizacja w wybranej dziedzinie może przełożyć się sukces zawodowy.

 

Dziedziny przyszłości

          Większość tłumaczy specjalizuje się w prawie. Wynika to między innymi z tego, że w Polsce nabycie uprawnień tłumacza przysięgłego wiąże się z koniecznością zdania egzaminu państwowego, oceniającego w głównej mierze  umiejętność posługiwania się językiem prawniczym i prawnym. Powoduje to, że większość zawodowych tłumaczy, a więc osób wykonujących zawód tłumacza jako swoje główne zajęcie, właśnie prawo wymienia jako główną, niejako podstawową specjalizację. Oprócz prawa, istnieje cały szereg dziedzin, w przypadku których z wykonywaniem tłumaczeń z ich zakresu poradzą sobie wyłącznie osoby nie tylko znające język, ale również będące zaznajomione  z daną tematyką. Do dziedzin takich należy na przykład medycyna czy farmacja. Bez znajomości podstaw medycyny czy farmacji nikt nie poradzi sobie z rzetelnym wykonaniem przekładu, nawet mając do dyspozycji materiały pomocnicze w postaci słowników tematycznych czy branżowych. Potrzebna jest tutaj wiedza fachowa, zaznajomienie się z publikacjami z danej dziedziny w obu językach, a wielokrotnie również potrzebna jest również możliwość skonsultowania się tłumacza ze specjalistą z danej dziedziny.

Specjalizacje przyszłości

        Z jednej strony zatem, specjalizacja stawia przed tłumaczem wysokie wymagania, dogłębnego poznania danej dziedziny, w celu zagwarantowania tłumaczeń na wysokim poziomie, z drugiej daje jednak gwarancję znalezienia dla siebie miejsca na rynku pracy. Dlatego wybór specjalizacji jest niezwykle istotny.

W ostatnim czasie nastąpił znaczny wzrost zapotrzebowania na tłumaczenia z różnych dziedzin techniki, ale również nauk przyrodniczych. Szczególnie duży deficyt obserwuje się w odniesieniu do tłumaczy z takich specjalizacji jak genetyka, chemia czy biotechnologia. Specjaliści z tych dziedzin są rozchwytywani na rynku pracy. Podobnie rzecz ma się w odniesieniu do tłumaczy wybranych zagadnień technicznych. Szczególnie pożądani na rynku pracy są tłumacze znający się na zagadnienia z dziedziny energetyki, odnawialnych źródeł energii, informatyki czy mechatroniki, a w najbliższym czasie można spodziewać się dalszego wzrostu inwestycji w tych dziedzinach, której będą się wiązały z koniecznością zatrudnienia wyspecjalizowanych w ich zakresie tłumaczy.

 

Na koniec warto podkreślić, że specjalizacja, oprócz tego, że daje tłumaczowi przewagę na rynku pracy, w porównaniu do tłumaczy niewyspecjalizowanych, umożliwia wykonywanie tłumaczeń na znacznie wyższym poziomie jakości. Poruszając się po zagadnieniach, które są mu znane, tłumacz poświęca na swoją pracę znacznie mniej czasu, aniżeli gdyby zajmował się wieloma dziedzinami po trochu. Będąc tłumaczem lub decydując się na wybór takiej ścieżki zawodowej, warto zatem oprócz przyswajania języka wybrać sobie dziedzinę, w której będziemy czuć się dobrze i zgłębianie której przyniesie nam przyjemność, a docelowo również wymierne korzyści.

Czytaj również:

Tłumaczenia konsekutywne – co dokładanie oznaczają ?

Tłumaczenia i tłumacze – historia zawodu tłumacza