Co wspólnego ma łotewski z litewskim ?

Osiemnastego listopada Łotwa będzie obchodzić 99. rocznicę odzyskania niepodległości.

Zatem już za rok, rozpoczną się obchody stulecia odzyskania niepodległości, które Łotwa będzie obchodzić razem z Litwą. Rocznica ta będzie miała bowiem szczególne znaczenie zarówno dla Litwinów, jak i Łotyszy, którzy mają ze sobą wiele wspólnego. Z naszego punktu widzenia, chcielibyśmy zwrócić szczególną uwagę na aspekty językowe tych dwóch narodów.

Języki łotewski i litewski są jedynymi używanymi do dzisiaj  językami bałtyckimi. Niestety na przestrzeni lat języki te zaczęły się znacznie od siebie różnic.

Łotewski, ze względu na długoletnie rządy niemieckich rządów na ziemiach Łotwy, był pod dużym wpływem języka niemieckiego, litewski zaś ma wiele zapożyczeń z języka polskiego i innych języków słowiańskich.

Grupa języków bałtyckich była niegdyś znacznie liczniejsza i zaliczały się do niej przykładowo również takie języki jak pruski, jaćwiński, kuroński czy język zemgalski.

Język litewski jest dzisiaj uważany za  najbardziej archaiczny ze wszystkich żywych języków indoeuropejskich. Powszechny jest pogląd, że wśród wszystkich języków nowożytnych to właśnie język litewski jest najbliższy językowi protoindoeuropejskiemu. Jest zatem ciekawym polem do badań językoznawców zajmujących się historycznymi aspektami rozwoju języków i samych specjalistów od języka indoeuropejskiego.

Na język łotewski, oprócz oddziaływań niemieckich, duży wpływ miały też języki ugrofińskie,   czego efektem są stosunkowo liczne innowacje gramatyczne i leksykalne nieobecne w języku litewskim. W słownictwie łotewskim jest wiele zapożyczeń z języka niemieckiego, szwedzkiego czy rosyjskiego. Współcześnie – jak w przypadku większości języków – obserwowany jest również rosnący wpływ na niego języka angielskiego.

Na język litewski wpływ wywarły natomiast przede wszystkim języki sąsiadujących narodów słowiańskich, a więc język polski, białoruski i rosyjski, jednak w pierwszej połowie XX w., po odzyskaniu niepodległości przez Litwę, widoczna stała się tendencja do zastępowania slawizmów wyrazami rodzimymi. Różnice leksykalne występujące między językiem litewskim a łotewskim, będące wynikiem pozostawiania ich w przeszłości pod wpływem różnych grup językowych,  sprawiają, że litewski nie jest wzajemnie zrozumiały z językiem łotewskim. Odmienności między nimi są znaczne już w podstawowym słownictwie.

Obecna sytuacja języka litewskiego jest dość niepokojąca. Liczba osób posługujących się językiem litewskim w roku na rok maleje i szacuje się, że na dzień dzisiejszy językiem litewskim posługuje się mniej niż 4 miliony osób. Również liczba osób mówiących po łotewsku jest stosunkowo niewielka (ok. 2 mln). Oba te języki można zatem uznać za zagrożone, tym bardziej że w obecnej rzeczywistości bardzo silny wpływ na ich wypieranie w wielu dziedzinach życia ma język angielski, wszechobecny już nie tylko w biznesie, prawie i medycynie, ale również wchodzący języka używanego na co dzień.

Przeczytaj także:

Rosnące zapotrzebowanie na tłumaczenia z języka łotewskiego

Ciekawostki o języku litewskim