Święty Hieronim – Patron tłumaczy

 

Święty Hieronim jest patronem  biblistów, archeologów, uczniów i studentów, ale przede wszystkim jest znany jako patron tłumaczy. Był postacią niezwykłą, będąca przykładem doskonałego połączenia wiary z nauką oraz życia duchowego z życiem intelektualnym.

Święty Hieronim urodził się około 347 r. w Strydonie na granicy Panonii z Dalmacją, a więc na terenach obecnej Chorwacji. Ochrzczony został dość późno, bowiem dopiero w wieku około 13 lat. Mając lat 18, udał się do Rzymu, w celu zgłębiania tajników filozofii oraz retoryki. Studia w Rzymie prowadził pod opieką nauczyciela gramatyki Eliusza Donata oraz Wiktorinusa – specjalisty od retoryki. W Rzymie zaczął poznawać łacińskich klasyków, uczyć się sztuki pisania, dyskusji i greki. Po kilku latach spędzonych w Rzymie, Hieronim wyruszył w podróż do Galii, ostatecznie osiadł jednak w Trewirze, na dworze cesarza Walentyniana I, gdzie rozpoczął studia teologiczne. Po zakończeniu służby na dworze cesarskim Hieronim udał się do Akwilei, gdzie poznał Ewagriusza, z którym wyruszył w podróż do Antiochii. W drodze, około 374 roku, na skutek ciężkiej choroby, Hieronim doznał wizji, która zadecydowała o jego przeprowadzce do Konstantynopola – „stolicy” Kościoła Wschodniego, a następnie o powrocie do Rzymu, gdzie zamieszkał na dworze papieża Damazego. Porzucił swoje studia nad literaturą świecką i poświęcił się sprawom boskim i gruntownej analizie Pisma Świętego. Zmarł w Betlejem – kolebce chrześcijaństwa – gdzie spędził ostatnie 34 lata swojego życia bez reszty oddając się analizie Słowa Bożego oraz tworzeniu.

Niedługo po śmierci Hieronima zaczęły powstawać żywoty mówiące o jego świętości i cudach. Oddawano mu cześć w grocie w Betlejem, która do dzisiaj jest ośrodkiem jego kultu.

Oficjalne potwierdzenie kultu świętego Hieronima nastąpiło w 1747 roku (beatyfikacja przez papieża Benedykta XIV) oraz w 1767 roku (kanonizacja przez papieża Klemensa XIII).

Święty Hieronim należy bez wątpienia do największych uczonych ojców zachodniego Kościoła. Innych uczonych przewyższał doskonałą znajomości hebrajskiego i łatwością pisania. Doskonale sprawdzał się jako tłumacz, a jego  największym dokonaniem było przetłumaczenie tekstu Pisma Świętego z języków oryginalnych – greckiego i hebrajskiego na łacinę. Przekład ten, znany jako Wulgata, wciąż należy do znaczących tekstów biblijnych Kościoła rzymskokatolickiego. Tłumaczenie Pisma Świętego zajęło Hieronimowi około 24 lat. Jego podejście do pracy jako tłumacza wyróżniała dokładność, drobiazgowe sprawdzanie każdej informacji i precyzja w wykonywaniu przekładu. Zanim przekład ten został oficjalnie zatwierdzony przez zwierzchników Kościoła, tekst tłumaczenia był poddawany poważnej krytyce i rzetelnie sprawdzany. Ostatecznie jednak, podczas Soboru Trydenckiego (1545-1563 r.),  tłumaczenie Hieronima zostało zaakceptowane, a przez literaturoznawców do dzisiaj jest uznawane za jeden ważniejszych tekstów średniowiecznej Europy Zachodniej.

Na dorobek tłumaczeniowy Hieronima składa się również wiele innych starożytnych dzieł, między innymi teksty Origenesa oraz przekłady homilii i życiorysów (między innymi Pawła Apostoła i Hilarego).

W dniu imienin Hieronima, 30 września obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Tłumacza, nazywany również „Hieronimkami”. Dzień ten ustanowiony został przez Międzynarodową Federację Tłumaczy (FIT) w 1991 roku.