„Fałszywi przyjaciele” w języku czeskim

Czym są tak zwani „fałszywi przyjaciele” (ang. false friends)? Mamy tu na myśli grupę podstępnych wyrazów lub wyrażeń, które w języku czeskim przybierają takie samo lub bardzo podobne brzmienie do słów lub wyrażeń po polsku. Tak jak na przykład czeskie słowo čerstvý, nie oznacza wcale po polsku czerstwy, ale coś wprost przeciwnego – świeży.
Takie zbieżności leksykalne między językami mogą stanowić spore utrudnienie przy nauce języka, a często mogą też stać się źródłem nieporozumień, gaf językowych i śmiesznych sytuacji.
Szczególnie wiele pułapek językowych jest między językami zbliżonymi do siebie pod względem leksykalnym. Wyjątkowo często natrafiamy na nie przy nauce innych języków słowiańskich, w tym głównie języków naszych południowych sąsiadów – Czechów i Słowaków.
Zarówno język czeski, jak i słowacki posiadają zasób słownictwa, w którym wiele wyrazów ma identyczne lub podobne brzmienie do wyrazów w języku polskim. Dużo podobieństw możemy zaobserwować zwłaszcza między językiem polskim i słowackim. Ale również z językiem czeskim łączy język polski wiele wspólnych wyrazów, nie zawsze oznaczających podobne rzeczy…

Zapoznajmy się więc z przykładami „fałszywych przyjaciół” w języku czeskim:
czeski květen – to po polsku maj
czeski odbyt – to po polsku dział zbytu, dział sprzedaży
czeska panna – to po polsku dziewica
czeska pokuta – to po polsku mandat
czeska poprava – to po polsku wykonanie wyroku śmierci
czeska porucha – to po polsku awaria
czeska rozpustná káva – to po polsku kawa rozpuszczalna
czeski smyk – to po polsku poślizg
czeska starost – to po polsku kłopot, problem
czeski statek – to po polsku majątek ziemski, gospodarstwo
czeski divan – to po polsku kanapa
czeska pivnica – to po polsku piwiarnia
czeski artista – to po polsku cyrkowiec
czeski balvan – to po polsku duży kamień, głaz
czeski byt – to po polsku mieszkanie

Czasami wyrazy o podobnym brzmieniu tworzą całe łańcuszki znaczeniowe, jak na przykład:
polska truskawka to po czesku jahoda
polska jagoda to po czesku borůvka,
a polska borówka czeska brusinka
polska ubikacja to czeski záchod
polski zachód to po czesku zapad
polskie właśnie to czeskie právě
polskie prawie to po czesku skoro
a polskie skoro to czeskie jestli

I na koniec:
czeskie Dámy, Páni to po polsku Panie, Panowie
…takie napisy znajdziemy na drzwiach czeskich toalet. Czesi natomiast nie rozumieją znaczenia oznaczeń w naszych toaletach – kółeczka i trójkąta 🙂

To oczywiście tylko część pułapek leksykalnych, z jakimi spotkamy się w języku czeskim i które tylko czyhają na moment naszej nieuwagi.

Zobacz podobne wpisy:

„Fałszywi przyjaciele” w języku słowackim

„Fałszywi przyjaciele” w języku serbskim

„Fałszywi przyjaciele” w języku chorwackim