Powiedzenia związane z językami

Wyrażenia „czeski film”, czy „siedzieć jak na tureckim kazaniu” nie wzięły się znikąd. Sprawdźmy jaka jest etymologia i znaczenie najbardziej popularnych i mniej znanych związków frazeologicznych, w treści których kryją się nazwy różnych języków lub ich odmian:

angielska flegma
Fraza oznaczająca zachowywanie się w sposób niespieszny, stoicki, opanowany, z zimną krwią, często przypisywany Anglikom.

austriackie gadanie
Określenie to oznacza mówienie głupstw lub nieprawny, wypowiadanie się bez głębszego sensu i celu.
Pochodzenie tego określenia wywodzi się prawdopodobnie z regulaminu austriackiej Izby Delegatów Rady Państwa, zgodnie z którym posłom Rady nie można przerywać ich wypowiedzi, co prowadziło do bardzo długich i bezsensownych wypowiedzi. Niegdyś wyraz ‘gadać’ w języku polskim oznaczał też tyle co ‘wróżyć’, co również kojarzy się z mówieniem dość niekonkretnym.

czeski błąd
To potoczna nazwa błędu przestawienia znaków, powstałego w trakcie maszynowego przepisywania tekstu, a więc na maszynie do pisania lub na komputerze. To konkretny rodzaj błędu, który polega na przestawieniu kolejności dwóch sąsiadujących znaków w tekście. Czeski błąd jest jednym z rodzajów literówek.
Pochodzenie sformułowania „czeski błąd” nie jest do końca jasne. Niektórzy językoznawcy twierdzą, że termin ten wziął się z tego, że niektóre słowa w języku czeskim brzmią dla Polaków tak, jakby ktoś poprzestawiał w nich litery, np. kapr – karp. Inni zwracają uwagę na wpływ języka niemieckiego na czeski w odwróconej kolejności pisania większych liczebników. Pojęcie „czeski błąd” nie wiąże się jednak w żaden sposób ze specyfiką języka czeskiego.

czeski film
Zabawne określenie sytuacji, w której nie wiadomo co chodzi.
W latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XX wieku w Polsce bardzo popularne było kino czeskie, które jako dość awangardowe stawiało swoim odbiorcom dość wysokie wymagania, często nie ułatwiając zrozumienia treści. Uważa się, że sformułowanie „czeski film” weszło do użycia po pokazaniu w Polsce czechosłowackiego filmu pod tytułem: „Nikt nic nie wie”.

francuski piesek
Określenie oznaczające kogoś kto jest wybredny, kapryśmy i wyjątkowo delikatny.

hiszpańskie praktyki
To dość mało znane określenie oznacza nie do końca dopuszczalne zachowanie w miejscu pracy. Dla niektórych niepoprawne politycznie, wyrażenie odnosi się ponoć do kar stosowanych przez hiszpańską inkwizycję.

jak w chińskim banku
Określenie rzeczy, o której jest praktycznie pewne, że tak się nie stanie. W użyciu jest również podobne określenie „jak w szwajcarskim banku”, którego znaczenie jest identyczne.

łacina kuchenna
Określenie to oznacza wulgaryzmy, wyrazy niecenzuralne. Wywodzi się prawdopodobnie z faktu używania w klasztornych kuchniach i aptekach niedbałej łaciny, w szczególności przez mnichów średniowiecznych, którą mieszali oni ze słowami i stylem języka danego kraju.

ruski rok
Określenia „raz na ruski rok” używamy, gdy chcemy podkreślić, że coś ma miejsce bardzo rzadko lub prawie w ogóle. Natomiast samo wyrażenie ruski rok oznacza, że jakaś sytuacja trwa bardzo długo lub nie widać jej końca. Etymologię tego słowa można łączyć z zesłaniami na Syberię. Często kara trwała bardzo długo, a wiele osób w ogóle nie wracało z Syberii. Według innych źródeł, pochodzenie określenia jest inne.Z uwagi na panujący w Rosji klimat, długie i mroźne zimy, okres aktywności przypadał tylko na krótkie ciepłe okresy. Stąd raz na ruski rok oznaczało, że jest to bardzo rzadko.

siedzieć jak na tureckim kazaniu
Określenie to oznacza słuchać czegoś, czego się nie rozumie, nie orientować się w jakiejś sytuacji. Język turecki uchodził do niedawna za bardzo słabo znany, wyrażenie to jest zatem używane zazwyczaj w sytuacjach, w których mowa o rzeczach wymagających fachowej wiedzy rozmówców.

siedzieć po turecku
Fraza oznaczająca siedzieć ze skrzyżowanymi nogami, zazwyczaj na podłodze.
Pochodzenie tego wyrażenia jest bezpośrednio związane z tradycją Turków, którzy, aby oddać cześć drugiej osobie często siadywali na podłodze, układając nogi w charakterystyczny sposób. Rozciągnięte mogłyby stanowić obelgę i wyraz braku szacunku dla rozmówcy.

strajk włoski
Określenie oznacza formę strajku aktywnego,polegającą na wykonywaniu przez pracowników obowiązków służbowych w sposób skrajnie drobiazgowy, co powoduje blokadę działania zakładu. We Włoszech ten rodzaj strajku nazywany jest Sciopero bianco co oznacza „strajk biały”.

szwedzki stół
Określenie sposobu serwowania posiłków w hotelach, czasem restauracjach, polegającego na udostępnieniu gościom kilkunastu potraw na jednym stole, do którego mogą podejść i nabrać na własny talerz pełen posiłek z uwzględnieniem własnych upodobań kulinarnych i dietetycznych.
Według anegdoty, etymologia sformułowania „szwedzki stół” wiąże się z przyjazdem króla szwedzkiego Karola X Gustawa do Polski w roku 1656.Szwedzki król chcąc sobie zaoszczędzić trudów oblegania Zamościa, wprosił się na posiłek do Jana Sobiepana Zamoyskiego, chcąc przy okazji skłonić go do poddania miasta. Został przyjęty poza murami miasta, suto zastawionym stołem, ale – bez krzeseł. Odtąd przyjęcia na stojąco nazywano „stołem szwedzkim”.

wyjść po angielsku
znaczy wyjść bez pożegnania, trochę ukradkiem. Warto wiedzieć, że w Niemczech, Anglii i Hiszpanii sformułowanie to znane jest jako „wyjść po francusku” (angielski: „to takefrenchleave”, niemiecki: „sichaufFranzösischempfehlen”, hiszpański: „despedirse a la francesa”)
Wyrażanie wywodzi się z XVII wieku, kiedy to we Francji panował zwyczaj wychodzenia z przyjęcia bez pożegnania z gospodarzami.