Kompetencje tłumaczy symultanicznych

Choć wśród osób nie związanych ze środowiskiem tłumaczy panuje powszechne przekonanie, iż wystarczy dobrze znać język obcy, by poradzić sobie w zawodzie tłumacza ustnego, rzeczywistość jest zupełnie inna. Zawód tłumacza ustnego należy do najbardziej stresujących zawodów, w szczególności zaś stwierdzenie to dotyczy zawodu tłumacza symultanicznego.

Tłumaczenie symultaniczne to taki rodzaj tłumaczenia, w którym tłumacz tłumaczy na drugi język wypowiedź słyszaną po raz pierwszy. Tłumacz symultaniczny wykonuje swoją pracę w specjalnej, dźwiękoszczelnej kabinie, w której  dokładnie słyszy, to co mówi osoba przemawiająca na mównicy. Tłumacz nie ma kontaktu z mówcą i w razie pojawienia się jakichś trudności nie może go poprosić o powtórzenie komunikatu. Tłumacz, słysząc wypowiedź mówcy, jednocześnie – mówiąc do mikrofonu – tłumaczy usłyszany komunikat na język docelowy.

Trudność tłumaczenia symultanicznego wynika z faktu, iż w tym samym czasie zachodzą następujące procesy: słuchania, rozumienia, mentalnego procesu tłumaczenia (odbywająca się w głowie tłumacza) i jednoczesnego przekazywania komunikatu w języku docelowym. Czynnikami, które mogą utrudniać proces równoczesnego tłumaczenia są: duża wada wymowy u mówcy, niespodziewane zmiany tematów wystąpień, wadliwy sprzęt nagłośnieniowy, a także różnice w gramatyce między językiem wyjściowym a docelowym. Z racji tego, że tłumaczenie symultaniczne wymaga ogromnego wysiłku psychicznego, tłumacze pracują w parach w kabinach i zmieniają się zwykle co około 10-15 minut.

Podstawową kompetencją tłumacza symultanicznego jest oczywiście umiejętność biegłego posługiwania się co najmniej dwoma językami w obrębie których dokonywane będą tłumaczenia. Znajomość języka rozumiana jest jako biegłość we wszystkich kategoriach lingwistycznych, które składają się na żywy język: słownictwie i frazeologii, składni, morfologii oraz pozostałych kategoriach gramatycznych. Są to tak zwane kompetencje twarde, bez opanowania których nie jest możliwe wykonywanie zawodu tłumacza symultanicznego.

Obok kompetencji twardych, wymienić należy obowiązkowe dla tłumacza kompetencje miękkie, na które składają się podzielność uwagi, odporność na stres, umiejętność skoncentrowania się czy refleks. Niesłychanie ważna jest również dobra dykcja tłumacza. Niektóre z wymienionych cech można wypracować odpowiednimi ćwiczeniami, dlatego osoby zamierzające pracować jako tłumacze symultaniczni przechodzą zwykle intensywne szkolenia na przykład w ośrodkach uniwersyteckich czy szkołach dla tłumaczy.

Warto również wspomnieć o ważnych dla tłumacza symultanicznego kompetencjach kulturowych, które są niezwykle istotne ogólnie dla wykonywania zawodu tłumacza, również tłumacza pisemnego. Polegają one na znajomości pewnych kodów kulturowych języka rodzimego i docelowego. Ich brak może nie spowoduje braku możliwości wykonywania tłumaczeń, lecz może skutecznie zubożyć przekład.

Jak więc widać, zawód tłumacza symultanicznego jest zawodem wymagającym szerokich kompetencji, ale również stałego doskonalenia posiadanych umiejętności. Warto o tym pamiętać, decydując się na wybór takiej właśnie ścieżki kariery.

Osobom zainteresowanym polecam obejrzeć krótki film z przebiegu tłumaczeń symultanicznych

 

Powiązane artykuły;

Zawód tłumacza przysięgłego w Europie – część II

Zawód tłumacza przysięgłego w Europie – część I