Międzynarodowy Dzień Języka Romskiego

Dziś obchodzimy święto romskie związane z obchodami Międzynarodowego Dnia Języka Romskiego. Dzień ten został ustanowiony z inicjatywy Międzynarodowego Związku Romów i organizacji ,,Kali Sara” w dniu 5 listopada 2009 r. na posiedzeniu Komisji do Spraw Języka w Zagrzebiu.

Język romski bardzo długo nie posiadał formy pisemnej. Wszelka tradycja oraz historia były przekazywane z pokolenia na pokolenie w formie ustnej. Dopiero po 1830 roku, dzięki  badaczom folkloru i języka cygańskiego, pojawiły się pierwsze zapiski w tymże języku. Obecnie, dzięki  rządowemu Programowi na rzecz społeczności romskiej w Polsce wydano wiele publikacji w języku romskim, takich jak tomiki poezji, zbiory baśni, podręczniki do nauki czytania i elementarz dla dzieci, rozmówki polsko-romskie oraz słownik romsko-polski, a także historyczne komiksy edukacyjne.

Dla Romów. którzy nie posiadają własnego terytorium, żadnych organizacji państwowych czy chociażby wspólnej religii, używanie języka romskiego jest niezwykle ważnym elementem kultury i tradycji. Porozumiewanie się w ich ojczystym języku w najbliższymi członkami rodziny daje im poczucie wspólnoty, bliskości oraz bezpieczeństwa. W związku z czym coroczne obchody tego święta, są okazją do organizowania wspólnych spotkań i rozmów pomiędzy Romami w ich ojczystym języku.

Z tej okazji w różnych krajach organizowane są koncerty, w trakcie których prezentowane są zespoły romskie, wśród których nie brakuje wybitnych wykonawców.

 

Kim są Romowie?

Romowie zamieszkują wiele krajów Europy takich jak Rumunia, Mołdawia, Bułgaria, a także inne kraje bałkańskie. Wielkość ich populacji  szacuje się na około 10-12 milionów.  W każdym z tych krajów Romowie porozumiewają się nieco innym dialektem,  jednakże wspólną cechą wszystkich tych dialektów jest wielość występujących w nich zapożyczeń z innych języków, zwłaszcza jeśli dotyczą słów opisujących przedmioty i pojęcia w przeszłości nieobecne w kulturze romskiej. Co ciekawe, Romowie są w stanie porozumieć się głównie w kwestiach rodzinnych, zaś słownictwo związane z  nauką, polityką czy innymi dziedzinami życia może sprawiać im problemy.

Wraz z powstaniem międzynarodowych organizacji romskich pojawiła się potrzeba standaryzacji stosowanego przez Romów języka oraz ujednolicenia jego formy między dialektalnej, zrozumiałej dla wszystkich Romów. Nad taką standaryzacją pracuje Grupa Badań Językoznawstwa Romskiego.

Polscy Romowie w zależności od miejsca zamieszkania  mówią w kilku odrębnych  dialektach: Bergitka Roma, Polska Roma, Lowarzy i Kalderasze. Co ciekawe , we wszystkich tych dialektach spotykane są identyczne wyrazy, mające najczęściej pochodzenie indyjskie, perskie albo greckie.

Na koniec warto zwrócić uwagę, że język romski nie ma nic wspólnego z grupą języków romańskich, jak na przykład językiem rumuńskim, choć jego nazwa może to sugerować. Język ten wywodzi się bowiem z sanskrytu – języka literackiego starożytnych, średniowiecznych i  wczesnonowożytnych Indii.

Zajrzyj również do innego artykułu:

21 lutego – Międzynarodowy Dzień Języka Ojczystego