Turcyzmy w języku polskim

 

Wydawać by się mogło, że język polski nie ma nic wspólnego z językiem tureckim. Historia stosunków polsko-tureckich spowodowała jednak, że w języku polskim przyjęło się wiele zapożyczeń z języka tureckiego, do dziś obecnych w codziennym użyciu.

Okresem, w którym język turecki miał największy wpływ na język polski były lata  1672-1896 –  obecności tureckiej na ziemiach polskich.  Ówczesna kultura turecka wywierała ogromny wpływ na polską rzeczywistość.  Miało to swoje odzwierciedlenie w strojach polskiej szlachty, wzornictwie przedmiotów codziennego użytku, broni, czy zapożyczaniu tureckich słów.

Opierając się na Słowniku historyczno- etymologicznym turcyzmów w języku polskim Stanisława Stachowskiego (Księgarnia Akademicka, Kraków, 2014), można powiedzieć, że język turecki wywarł ogromny wpływ na leksykę wielu dziedzin języka polskiego.

Oto przykładowe turcyzmy, które tak mocno zakorzeniły się w języku polskim, że współcześni jego użytkownicy nie zdają sobie zupełnie sprawy z tego, że są to wyrazy obce:

‚bazar’ – słowo to, które bardzo mocno zakorzeniło się w naszej mowie pochodzi od tureckiego słowa ‚Pazar’, oznaczającego plac, na którym sprzedawano niegdyś jeńców oraz żywność. A skoro przy zakupach jesteśmy, spójrzmy również na te słowa, również będące turcyzmami:

‚bakalie’

‚papucie’

‚filiżanka’

‚dywan’

Jest jeszcze szereg innych wyrazów używanych na co dzień, takich jak chałwa, cybuch,  czambuł, jogurt, kaftan, kawior, kołpak, kołczan, ogier, tabun, turban czy tytoń.

Przytoczone słowa to zaledwie ułamek wszystkich turcyzmów występujących w języku polskim. Osoby zainteresowane tym tematem odsyłamy do wspomnianego słownika turcyzmów Stanisława Stachowskiego.

 

Zobacz także:

Powiedzenia związane z językami

Konkurs dla tłumaczy – Juvenes Translatores 2018

 

Już po raz kolejny Dyrekcja Generalna ds. Tłumaczeń Pisemnych Komisji Europejskiej organizuje konkurs na najlepszych młodych tłumaczy w Unii Europejskiej, a tematem tegorocznej rywalizacji tłumaczy będzie Dziedzictwo kulturowe Europy.

Konkurs ten jest skierowany do  uczniów z całej Europy, zamierzających zaprezentować swe umiejętności w zakresie przekładu pisemnego.

Uczestnicy konkursu wybierają jedną z 552 możliwych kombinacji językowych, z których każda obejmuje dwa z 24 języków urzędowych Unii Europejskiej. W ubiegłym roku w konkursie wykorzystano 144 kombinacje językowe, a tłumaczone były między innymi teksty z języka polskiego na fiński, z czeskiego na grecki czy z chorwackiego na szwedzki.

Rejestracja szkół zainteresowanych udziałem w konkursie przebiega dwuetapowo.

Najpierw, dyrekcja szkoły zainteresowana przystąpieniem do konkursu, zobowiązana jest do zarejestrowania się na stronie internetowej www.ec.europa.eu, w okresie od 1 września do 20 października 2018. Spośród wszystkich nadesłanych zgłoszeń zostanie wylosowanych kilkadziesiąt szkół, które wezmą udział w tegorocznej edycji konkursu. Wyłonione szkoły wybierają od dwóch do pięciu uczniów, którzy wezmą udział w konkursie. Kolejnym krokiem jest wypełnienie  rubryk dotyczących danych osobowych uczestników, jak również wskazanie kombinacji językowej, w zakresie której wykonane zostaną tłumaczenia. Ten etap przygotowania uczestników kończy się 20 listopada 2018 roku.

Ponadto, szkoły są zobowiązane do zorganizowania konkursu od strony technicznej – zapewnienia pomieszczeń, odpowiedniej ilości osób do obsługi konkursu, a także odpowiedniej infrastruktury informatycznej i zagwarantowania, że test tłumaczeniowy zostanie przeprowadzony w sposób uczciwy i bezstronny.

Następnym etapem jest test tłumaczeniowy, który odbędzie się 22 listopada 2018. Tego dnia Dyrekcja Generalna ds. Tłumaczeń Pisemnych prześle drogą elektroniczną testy do przetłumaczenia, a następnie dokona ich oceny i wybierze po jednym najlepszym tłumaczeniu z każdego państwa członkowskiego.

Ostatnim etapem konkursu będzie uroczystość wręczenia nagród. Laureaci zostaną zaproszeni na uroczystość wręczenia nagród. Ceremonia odbędzie się w Brukseli. Planowany termin to początek wiosny 2019 roku.

Wszelkie koszty podróży oraz noclegów dla laureata, jego opiekuna, a także nauczyciela z każdego państwa członkowskiego pokrywa Dyrekcja Generalna ds. Tłumaczeń Pisemnych.

 

Życzymy powodzenia uczestnikom tegorocznej  i przyszłych edycji konkursu!

Czytaj również:

Ranking języków pod względem trudności

Poliglota – pamięć na całe życie

Istota tłumaczeń technicznych

 

W czasach silnego rozwoju  technicznego,  powstawania nowych przedsiębiorstw, importu oraz eksportu różnych maszyn, urządzeń a także wprowadzania nowinek technologicznych do naszego życia, zachodzi  coraz większa potrzeba wykonywania tłumaczeń.

Tłumaczenia teków technicznych wymagają znajomości słownictwa  charakterystycznego  dla danej dziedziny.  Aby tłumaczenie techniczne było wykonane w pełni profesjonalne, koniecznym jest by tłumacz podejmujący się tego zajęcia posiadał szeroką wiedzę językową oraz merytoryczną z danej dziedziny techniki. Zwykle takimi osobami są inżynierowie, architekci  i inni specjaliści. Jakość tłumaczeń technicznych zależy w dużej mierze od posiadanej wiedzy tłumacza i jego doświadczenia zawodowego.

Tłumaczenia techniczne obejmują nie tylko instrukcje i inną dokumentację techniczną, ale także broszury o charakterze marketingowym, różnego typu materiały szkoleniowe i artykuły specjalistyczne przeznaczone do publikacji.

Są to w szczegółowości:

  • tłumaczenia dokumentacji technicznych
  • tłumaczenie i obróbka graficzna dokumentów technicznych i rysunków w dowolnych formatach
  • optymalizacja firmowych kosztów tłumaczeń technicznych
  • korekty tekstów przez native speakerów
  • zarządzanie terminologią techniczną danego klienta

 

Najczęstsze działy tłumaczeń technicznych, z którymi spotykamy się w pracy tłumacza :

  • Budownictwo
  • Przemysł przetwórczy
  • Energia i zasoby naturalne
  • Transport i logistyka
  • Przemysł farmaceutyczny
  • Osprzęt medyczny
  • Przemysł zbrojeniowy
  • Kontrola jakości
  • Przemysł chemiczny
  • Produkcja przemysłowa
  • IT i telekomunikacja
  • Motoryzacja
  • Przemysł drzewny i papierniczy
  • Metalurgia
  • Lotnictwo
  • Produkcja przemysłowa łodzi i statków

 

Czytaj również:

Co wpływa na wysokość ceny przy tłumaczeniu strony internetowej ?

Dlaczego warto uczyć się języka norweskiego?

Migracja, szukanie lepszego, łatwiejszego zarobku, podróże, nowe znajomości to wszystko sprawia, że znajomość języków obcych jest bardzo przydatna.

Niejednokrotnie wspominaliśmy o zaletach znajomości języków obcych, dzisiaj zaś chcielibyśmy skupić się na przedstawieniu kilku ważnych faktów przemawiających za pożytecznością znajomości norweskiego.

Wiadomo powszechnie, że Norwegia znajduje się w czołówce rankingu The World Happiness Index. Życie w Norwegii stwarza wiele możliwości i nie chodzi tu tylko o dobre zarobki czy wszechobecną tolerancję odczuwaną na każdym kroku, ale kraj ten słynie też z przepięknych widoków i zachwycającej architektury.

Każdy, kto ma w planach przeprowadzkę do Norwegii, czy nawiązanie kontaktów handlowych z norweskimi firmami powinien rozważyć opanowanie języka norweskiego przynajmniej w stopniu umożliwiającym mu codzienną komunikację. Znajomość norweskiego staje się też, zwłaszcza w połączeniu ze znajomością angielskiego, cenną kompetencją, poszukiwaną coraz częściej na polskim rynku pracy, gwarantującą znacznie wyższe zarobki, a także bardziej prestiżowe stanowiska pracy. W obecnej rzeczywistości, osoby znające język norweski mogą wręcz przebierać w ofertach pracy. Co ważne, znajomość norweskiego przyczynia się też do łatwiejszej komunikacji ze Szwedami, a także Duńczykami, ponieważ norweski należy do tej samej grupy językowej co szwedzki i duński, stąd część słownictwa jest w tych trzech językach bardzo do siebie podobna.

 

Wzajemne podobieństwo języków skandynawskich

Mądre przysłowia w każdym języku

Tłumaczenia dokumentacji księgowej

 

Coraz więcej polskich przedsiębiorców poszerza swoją działalność gospodarczą i oferuje swoje towary i usługi zagranicznym klientom. Często także nabywa różne towary i usługi od kontrahentów zagranicznych, które to transakcje dokumentowane są zagranicznymi fakturami, czasami sporządzonymi w języku angielskim, ale nierzadko również w innym z kilkudziesięciu języków używanych w Europie.

Dokumentacja księgowa firm, zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Finansów  w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów powinna być oparta na prawidłowych i rzetelnych  dowodach sporządzonych w języku polskim oraz w polskiej walucie.  Przedsiębiorca, aby zatem prawidłowo  zaksięgować dany dokument, zobowiązany jest do wprowadzenia go do swoich rozliczeń po przetłumaczeniu na język polski, chyba że treść dokumentu nie budzi najmniejszych wątpliwości. Zatem tłumaczenie dokumentów księgowych nie zawsze jest absolutnie konieczne.

Sytuacja ma się jednak nieco inaczej w razie kontroli skarbowej czy podatkowej. Na żądanie  organu kontrolującego, przedsiębiorca jest  zobowiązany spełnić obowiązek z Ustawy  i wszelkie dokumenty będące podstawą rozliczeń księgowych móc przedłożyć w języku polskim.

Wymóg tłumaczenia uwierzytelnionego wszelkich dokumentów księgowych poddawanych kontroli nadkłada na przedsiębiorców  art. 287 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, który głosi, że „ przedsiębiorca w razie kontroli powinien: przedstawić, na żądanie kontrolującego, tłumaczenie na język polski sporządzonej w języku obcym dokumentacji dotyczącej spraw będących przedmiotem kontroli”.

Warto zatem zadbać o to, aby takie tłumaczenie znalazło się wśród dokumentów, co może uchronić przed nieprzyjemnymi sankcjami w razie kontroli.

Czytaj również:

Czy dokumenty przetłumaczone przez tłumacza zaprzysiężonego w innym kraju tracą ważność w Polsce?

 

Język fiński – za i przeciw przy nauce tego języka

Język fiński wywodzi się z grupy języków ugrofińskich. Do grupy tej, oprócz języka fińskiego należy również język węgierski, estoński oraz mordwiński.

Cechą charakterystyczna tej grupy językowej jest  występowanie dużej liczby przypadków. Z pewnością nie zaskoczy Was fakt, że fiński należy do jednego z najtrudniejszych języków, nie tylko ze względu na bardzo złożoną gramatykę, ale również na trudną wymowę i wiele wyrazów złożonych o imponującej długości. Za dobry przykład może nam posłużyć jeden wyraz lentokonesuihkuturbiinimoottoriapumekaanikkoaliupseerioppilas”  – oznaczające inżyniera specjalizującego  się w silnikach odrzutowych samolotów.

Jest jednak jeden fakt przemawiający za tym, by nauka fińskiego przyszła nam z ochotą. Otóż słownictwo w języku fińskim i zawarte w nim głoski doskonale komponują się z naszym ojczystym językiem i Polakowi  wymowa trudnych głosek ö, ä, y nie powinna przysporzyć większych trudności.

 

Czytaj również:

28 lutego – Dzień Kalevali i dzień kultury fińskiej

Podobieństwa między językami fińskim i estońskim

Wzajemne podobieństwo języków skandynawskich

 

Ile razy zastanawialiście się nad tym dlaczego języki, choć tak różne mają jednak coś ze sobą wspólnego?

W tym kontekście przyjrzyjmy się dzisiaj trzem językom – duńskiemu, szwedzkiemu i norweskiemu.

Języki te wywodzą się z jednej  grupy językowej określanej mianem języków skandynawskich. Podobieństwo tych języków wywodzi się z historii krajów, w których języki te były używane. Kraje takie jak Dania, Szwecja czy Norwegia położone blisko siebie miały wspólny prajęzyk, który miał ułatwiać komunikację i usprawniać wzajemną wymianę towarów.

Dopiero w latach 400 – 100 p.n.e zostały wyodrębnione dwie grupy języków  wschodnionordycka i zachodnionordycka. Pierwsza grupa dała początek językowi duńskiemu i szwedzkiemu, druga – norweskiemu, islandzkiemu i farerskiemu.

Wzajemna zrozumiałość  i podobieństwo języków nie oznaczają oczywiście, że  tłumacz norweskiego będzie mógł bez problemu przetłumaczyć dokumenty napisane po szwedzku czy po duńsku.  Jednak Duńczyk rozmawiający ze Szwedem zrozumie niektóre wyrażenia, co z pewnością ułatwi mu komunikację.

 

Czytaj również:

Ile jest języków na świecie?

 

 

Mało znane fakty o języku bułgarskim

Język bułgarski należy do grupy języków słowiańskich, ( do której zalicza się również  między innymi serbski, albański czy najbliższy bułgarskiemu macedoński).

Językiem bułgarskim posługuje się około około 12 milionów ludzi na całym świecie. Jest  uznany jako  język oficjalny Bułgarii oraz Góry Athos, czyli okręgu autonomicznego w Grecji, zamieszkiwanego wyłącznie przez mnichów prawosławnych. Jest jednym z  oficjalnych języków Unii Europejskiej, za sprawą czego używana przez Bułgarów cyrylica stała się trzecim oficjalnym alfabetem UE.

Częstokroć, gdy słyszymy język bułgarski, myślimy, że mamy do czynienia z językiem rosyjskim, brzmienie obu języków jest bowiem bardzo do siebie podobne.  Jedynym aspektem wspólnym między bułgarskim i rosyjskim jest alfabet wywodzący się tak w w języku rosyjskim, jak w bułgarskim z cyrylicy.

Naukę języka bułgarskiego warto rozpocząć od zapoznania się właśnie z alfabetem i wymową poszczególnych głosek. Potem pozostała już tylko nauka gramatyki oraz słówek i bułgarski mamy opanowany. Lecz żeby nie było tak łatwo i przyjemnie bułgarski, jak każdy inny język słowa mające podobne do polskich wyrazów brzmienie, jednak zupełnie odmienne znaczenie. Oto niektóre z nich:

булка – panna młoda

гора – las

джинси – sztruksy

диван – kanapa

диня – arbuz

дупка – dziura

жилетка – kamizelka

жито – pszenica

запалка – zapalniczka

запомня – zapamiętać

карта – mapa

комбинезон – halka

купа – miska

купон – impreza (też kupon)

лук – cebula

матка – macica

направо – prosto

писмо – list

плик – koperta

покривка – obrus

срам – wstyd

стол – krzesło

халка – obrączka

часовник – zegarek

ягода – truskawka

 

Czytaj także:

„Fałszywi przyjaciele” w języku bułgarskim

 

 

 

 

Międzynarodowy Dzień Języka Rosyjskiego

 

Dzisiaj,   szóstego czerwca, obchodzimy Międzynarodowy Dzień Języka Rosyjskiego – święto zapoczątkowane przez Organizację Narodów Zjednoczonych, w 2018 roku obchodzone  już po raz ósmy.

Szósty czerwca nie jest datą przypadkową. Jest to dzień urodzin wielkiego rosyjskiego poety Aleksandra Puszkina, uważanego za twórcę współczesnego, literackiego języka rosyjskiego.

Międzynarodowy Dzień Języka Rosyjskiego to doskonała okazja by uczestniczyć w organizowanych w wielu miastach imprezach i przybliżyć  sobie informacje dotyczące kultury i tradycji rosyjskich.

Język rosyjski to jeden z sześciu języków ONZ, wywodzący się z języków indoeuropejskich i zajmujący 5 miejsce pod względem liczby użytkowników.

Rosja to kraj ogromnych możliwości, nie tylko ze względu na ogromny obszar na jakim jest położony, ale głównie z uwagi na to, że rozwój tego kraju  w ostatnich latach jest bardzo intensywny, co przyczynia się  wzrostu popytu na wszelkie dobra, a co za tym idzie, zwiększenia kontaktów handlowych rosyjskich firm z kontrahentami w Europie i na świecie.

Warto zatem zastanowić się  nad znajomością przynajmniej podstaw języka rosyjskiego, również po to, aby zwiedzić ten piękny kraj, poznać kulturę Rosjan lub właśnie nawiązać stosunki handlowe z naszymi wschodnimi sąsiadami.

Choć język ten dla nas, Polaków wydaje się mieć brzmienie podobne do polskiego, nauka rosyjskiego może przysporzyć nieco kłopotów. Język rosyjski obfituje w licznych tzw. „fałszywych przyjaciół”,  czyli wyrażeń mających podobne brzmienie do wyrażeń w języku polskim, ale zupełnie inne znaczenie. Trudność może stanowić również rosyjski alfabet, będący odmianą cyrylicy, której poznanie jest niezbędne do opanowania przynajmniej podstaw tego języka.

Czytaj również:

„Fałszywi przyjaciele” w języku rosyjskim

Mądre przysłowia w każdym języku

18 kwietnia – światowy dzień języka arabskiego

Dziś obchodzony jest światowy dzień języka arabskiego. Z tej okazji przybliżamy parę faktów  i ciekawostek dotyczących tego właśnie języka.

Język arabski należy do jednego z sześciu oficjalnych języków ONZ. Językiem tym posługują się obywatele aż 60 państw, a w kilkudziesięciu krajach jest on językiem urzędowym, między innymi w Arabii Saudyjskiej, Egipcie, Izraelu, Jemenie, jordanie, Katarze, Sudanie, Syrii, Tunezji, a także w Zjednoczonych Emiratach  Arabskich.

Przez muzułmanów  język arabski uznawany jest za sacrum, jest to bowiem język, który poza posługiwaniem się nim w codziennych sprawach, jest używany również do czytania Koranu i wymawiania słów modlitwy.

Ciekawostki

  • W języku arabskim aż 90 % słów zaczyna się od przedimka ‚al’, a dalszy ciąg wyrazów zbliżony jest do słów polskich, czeskich i tadżyckich.
  • W języku arabskim występuje wiele zapożyczeń z języka hiszpańskiego, a także włoskiego, angielskiego i tureckiego.
  • Pismo arabskie zapisywane jest od strony prawej do lewej.
  • Cały alfabet składa się z 18 znaków, które stanowią podstawę, do tego by po dodaniu kropki lub kreseczki utworzyła się litera.

Dla  zainteresowanych nauką języka arabskiego, kilka podstawowych zwrotów:

Saba al hir – dzień dobry

Saida – cześć

Salam alejkum – pozdrowienie, niekoniecznie dzień dobry, można użyć tego zwrotu również wieczorem (spolszczone: salami w olejku)

Aiła – tak

Ana bahebak – kocham cię

Ana musz ajz haaga!! – nie potrzebuje niczego!! (stanowczo i głośno)

Ana musz maaja flus! – nie mam pieniędzy!!

Bukra – jutro

Emszi – idź, odejdź (zdecydowanie)

Hakalem polis – zadzwonię na policję

Halas – koniec

Hani’an – smacznego – mówi się nie przed, ale po posiłku

Jalla – dalej, szybko,.

Keifa halak? – Jak się masz?

Kłajs – dobrze

La – nie

Lee!! – Zamiast no!! – nie!!

Łached maija – jedna woda

Łakesz – źle

Maija – woda

Meszi? – ok.?

Rheli – drogo

Salam alejkum – pozdrowienie, niekoniecznie dzień dobry, można użyć tego zwrotu również wieczorem (spolszczone: salami w olejku)

Szukran – odpowiedź = afłan – dziękuję – proszę

nie – la

być może – jemken

możliwe – mumken

niemożliwe – mesh mumken

potrzebny – daruri

poproszę – men fadlika (do mężczyzny) men fadliki (do kobiety)

dziękuję – szukran

bardzo proszę – Ahlan beka

przepraszam – assef

dzień dobry – sabah ul-khajir

dobry wieczór – massa ul-khajir

witaj – Marhaba

żegnaj – salam (dosł. pokój)

imię – ism

nazywam się – ismji

nazywam się Ewa – ismji Ewa

jak się nazywasz? – ma ismuka/ma ismuki?

jak się masz? – ez zayyak? (do mężczyzny) ez zayyek? (do kobiety)

miło Cię widzieć – Saadot belkak

dzisiaj – al-jiaum

jutro – bukra

wczoraj – ams

mówię po angielsku – attahaddat alluhra indżlizija

nie rozumiem – ana mish fahem

mówisz po angielsku? – int betetkalem inglizi?

możesz mi pomóc? – mumken tsaa’dni?

informacja – istiilaamaat

która godzina? – aji saa?

nie potrzebuje niczego!! – Ana musz ajz haaga!!

koniec – halas

zadzwonię na policje – hakalem polis

drogo – rheli

Jak się masz?– Keifa hal?

dobrze – bihajir

źle – łakesz

szpital – mustaszfa

pieniądze – fulus

widelec – szoka

nóż – sekina

łyżka – malaa

talerz – tabae

dziewczyna – bint

chłopiec – ualad

kobieta – imraa

mężczyzna – radżul

plaża – szat

morze – bahr

wyspa – gezira

ulica – szaraa

miejsce – maken

lodówka – taladża

komar – nemusa

chleb – aisz

mąż – zaudż

obiad – asza

duży – kabjir

wszystko – kollo

na zewnątrz – barra

 

Inne artykuły o podobnej tematyce

Słowa, których znaczenia nie znajdziecie w polskim słowniku

Jakich języków warto się uczyć ?