Yanosik na rynku czeskim i słowackim

Yanosik, czyli komunikator i aplikacja ułatwiająca komunikację pomiędzy kierowcami, do tej pory działający na rynku polskim i litewskim, od stycznia tego roku obejmuje swoim zasięgiem również rynek czeski i słowacki.

Decyzja o wprowadzeniu aplikacji w Czechach i na Słowacji wynikała z jej bardzo dobrego przyjęcia na Litwie. Twórcy Yanosika podkreślają, że wprowadzenie go na rynek czeski i słowacki właśnie w okresie zimowym pozwoli wielu kierowcom udającym się w tym czasie na narty do naszych południowych sąsiadów, sprawnie zaplanować swoje wyjazdy.

Aplikacja polega na wymianie w czasie rzeczywistym między kierowcami informacji dotyczących aktualnych warunków czy utrudnień na drogach. Za jej pośrednictwem można dowiedzieć się na przykład o wypadkach, remontowanych odcinkach dróg, miejscach ustawienia fotoradarów czy drogowych patrolach policji. W Polsce Yanosik stał się bardzo popularny, a liczba użytkowników aplikacji to na chwilę obecną około 1,5 mln osób miesięcznie. Warto też dodać, że właściciele Yanosika mają w planach rozszerzenie działania aplikacji również na kolejne kraje. Szczególnie oczekiwany przez kierowców byłby on w Niemczech, Holandii, Austrii, czy też w Słowenii i Chorwacji. Obecnie trwają rozpoznania przepisów w poszczególnych państwach pod kątem zgodnego z prawem ostrzegania przed patrolami policyjnymi.

 

 

„Fałszywi przyjaciele” w języku czeskim

Czym są tak zwani „fałszywi przyjaciele” (ang. false friends)? Mamy tu na myśli grupę podstępnych wyrazów lub wyrażeń, które w języku czeskim przybierają takie samo lub bardzo podobne brzmienie do słów lub wyrażeń po polsku. Tak jak na przykład czeskie słowo čerstvý, nie oznacza wcale po polsku czerstwy, ale coś wprost przeciwnego – świeży.
Takie zbieżności leksykalne między językami mogą stanowić spore utrudnienie przy nauce języka, a często mogą też stać się źródłem nieporozumień, gaf językowych i śmiesznych sytuacji.
Szczególnie wiele pułapek językowych jest między językami zbliżonymi do siebie pod względem leksykalnym. Wyjątkowo często natrafiamy na nie przy nauce innych języków słowiańskich, w tym głównie języków naszych południowych sąsiadów – Czechów i Słowaków.
Zarówno język czeski, jak i słowacki posiadają zasób słownictwa, w którym wiele wyrazów ma identyczne lub podobne brzmienie do wyrazów w języku polskim. Dużo podobieństw możemy zaobserwować zwłaszcza między językiem polskim i słowackim. Ale również z językiem czeskim łączy język polski wiele wspólnych wyrazów, nie zawsze oznaczających podobne rzeczy…

Zapoznajmy się więc z przykładami „fałszywych przyjaciół” w języku czeskim:
czeski květen – to po polsku maj
czeski odbyt – to po polsku dział zbytu, dział sprzedaży
czeska panna – to po polsku dziewica
czeska pokuta – to po polsku mandat
czeska poprava – to po polsku wykonanie wyroku śmierci
czeska porucha – to po polsku awaria
czeska rozpustná káva – to po polsku kawa rozpuszczalna
czeski smyk – to po polsku poślizg
czeska starost – to po polsku kłopot, problem
czeski statek – to po polsku majątek ziemski, gospodarstwo
czeski divan – to po polsku kanapa
czeska pivnica – to po polsku piwiarnia
czeski artista – to po polsku cyrkowiec
czeski balvan – to po polsku duży kamień, głaz
czeski byt – to po polsku mieszkanie

Czasami wyrazy o podobnym brzmieniu tworzą całe łańcuszki znaczeniowe, jak na przykład:
polska truskawka to po czesku jahoda
polska jagoda to po czesku borůvka,
a polska borówka czeska brusinka
polska ubikacja to czeski záchod
polski zachód to po czesku zapad
polskie właśnie to czeskie právě
polskie prawie to po czesku skoro
a polskie skoro to czeskie jestli

I na koniec:
czeskie Dámy, Páni to po polsku Panie, Panowie
…takie napisy znajdziemy na drzwiach czeskich toalet. Czesi natomiast nie rozumieją znaczenia oznaczeń w naszych toaletach – kółeczka i trójkąta 🙂

To oczywiście tylko część pułapek leksykalnych, z jakimi spotkamy się w języku czeskim i które tylko czyhają na moment naszej nieuwagi.

Zobacz podobne wpisy:

„Fałszywi przyjaciele” w języku słowackim

„Fałszywi przyjaciele” w języku serbskim

„Fałszywi przyjaciele” w języku chorwackim

Język czeski a język słowacki

Język czeski i język słowacki to blisko spokrewnione ze sobą języki należące do grupy języków zachodniosłowiańskich. Odrębność języka czeskiego i słowackiego wynika z kwestii socjolingwistycznych, a granica między użytkownikami języka czeskiego i słowackiego pokrywa się z podziałem narodowościowym i politycznym dawnej Czechosłowacji na dwa obecne kraje. Choć do roku 1993 językiem urzędowym w Czechosłowacji był język czechosłowacki, nie oznacza to, że języki czeski i słowacki wykształciły się dopiero po rozpadzie tego kraju.

Język czeski od zawsze obejmował swoim zasięgiem znacznie większą liczbą osób i cieszył się też większym prestiżem. To właśnie w języku czeskim już od XIII wieku rozwijało się piśmiennictwo, w czasie gdy język słowacki był wówczas tylko zlepkiem różnorodnych gwar ludowych. Słowackim językiem literackim stała się ostatecznie tzw.słowacyzowana czeszczyzna, czyli język czeski zmodyfikowany o słowacką leksykę i słowackie elementy gramatyczne. W okresie słowackiego odrodzenia narodowego pojawiły się dwie koncepcje: przyjęcia języka czeskiego jako literackiego lub stworzenia na bazie gwar słowackich osobnego standardu językowego. Ostatecznie wybrana została opcja druga. W okresie międzywojennej Czechosłowacji język czeski i słowacki był uznawany za dwa warianty literackie jednego języka czechosłowackiego.

Obecna sytuacja w Czechach i na Słowacji

Podobieństwo obu języków oraz fakt, że były one używane w jednym państwie przez niemal 70 lat, spowodował powszechną dwujęzyczność mieszkańców obecnych Czech i Słowacji. Czech i Słowak rozmawiający ze sobą każdy z swoim języku, w zasadzie potrafią się bez trudu porozumieć. Czeskie sądy i urzędy akceptują posługiwanie się w nich językiem słowackim czy składanie dokumentów w języku słowackim bez przedkładania ich tłumaczenia na język czeski. Jednakże młodsze pokolenie, wychowane już po rozpadzie Czechosłowacji, ma coraz większe problemy ze zrozumieniem języka słowackiego, na co nakłada się również brak zainteresowania przez Czechów językiem swoich sąsiadów.

Na Słowacji sytuacja jest nieco odmienna. Wiele filmów jest emitowanych z czeskim dubbingiem, gry komputerowe są często dostępne wyłącznie w czeskiej wersji językowej, wiele jest też różnorodnych publikacji w języku czeskim. Język czeski posiada na Słowacji status równorzędny z językiem urzędowym, podobnie jak ma to miejsce w Czechach w odniesieniu do języka słowackiego.

Nauka języka czeskiego i słowackiego

Bliskość obu języków wcale nie musi być jednak korzystna. Powszechne wśród bohemistów wydaje się być stwierdzenie, że naukę języka słowackiego lepiej jest rozpocząć dopiero po biegłym opanowaniu języka czeskiego.Ze względu na liczne podobieństwa form gramatycznych i leksykalnych, powinno się raczej unikać równoległej nauki obu języków od podstaw, gdyż może  to prowadzić do mieszania terminów, odmian czy innych reguł gramatycznych i sprawiać problemy przy aktywnym użyciu obu języków.

Osoby zastanawiające się nad wyborem języka do nauki wybierają często język słowacki, jako bardziej zbliżony do języka polskiego.Język czeski cieszy się zaś popularnością ze względu na większą dostępność materiałów do nauki, szeroko rozumianych publikacji, czy wreszcie spore zapotrzebowanie na rynku pracy na osoby potrafiące się w nim porozumieć.