Tłumaczenia i tłumacze – historia zawodu tłumacza

Tłumacze od wieków pełnili ważną rolę w komunikacji międzyludzkiej, pełniąc funkcję łączników między różnymi narodami i różnymi środowiskami kulturowymi.  Z uwagi na posiadane kompetencje byli często osobami blisko związanymi z władcami poszczególnych krajów, albo wpływowymi osobami, choć ich rola przed wiekami rzadko była doceniana. Nie będzie jednak przesadą stwierdzenie, że bez tłumaczy i tłumaczeń nie byłoby z pewnością postępu technologicznego, rozwinięcia sieci handlowej czy międzynarodowej dyplomacji.

W obecnych czasach, globalizacji  i świadomości ludzi dotyczącej pożyteczności posługiwania się różnymi językami, potwierdzonej dążeniami do uzyskania przynajmniej komunikatywnej znajomości choć jednego języka obcego, popyt na tłumaczy jest nadal ogromny. Sprzyja mu zresztą rozwój i wzrost rangi organizacji międzynarodowych, które nie mogą na co dzień obejść się bez usług tłumaczeniowych. Tłumaczenia są też jednym z kluczowych elementów rynku lokalizacyjnego, a więc są składową procesu sprzedaży wielu usług czy produktów.

W przeszłości jednak zawód tłumacza nie był zbyt popularny. Przed wiekami był zarezerwowany wyłącznie dla wybranych osób, które wyróżniały się predyspozycjami i posługiwały się dwoma lub więcej językami. Jako pierwsze pojawiły się tłumaczenia ustne, które poprzedziły pojawienie się tłumaczeń pisemnych. Pierwsze określenia „tłumacza” odnosiły się właśnie do osób zajmujących się tłumaczeniami ustnymi. Po angielsku był to ‘interpreter’, po francusku ‘interprete’. Do wieku XVI we Francji tłumacza ustnego określano mianem ‘truchement’. W wieku IV w Anglii weszło do użycia określenie tłumacza zajmującego się tłumaczeniami tekstów – ‘translateur’. Do dnia dzisiejszego w niektórych językach, na przykład a angielskim, francuskim czy niemieckim istnieje  odrębny termin na określenie tłumacza ustnego oraz osobny na określenia tłumacza pisemnego. Rozróżnienia tego nie ma w języku polskim, choć również używa się obok ogólnego terminu ‘tłumacz’ bardziej sprecyzowanych określeń, jak na przykład ‘tłumacz kabinowy’, ‘tłumacz tekstowy’ czy ‘tłumacz literacki’.

Pierwsze znane w historii formy tłumaczeń nazywane są tzw. „tłumaczeniami dosłownymi”. Istotą takich tłumaczeń było przełożenie tekstu lub wypowiedzi dokładnie słowo po słowie, w sposób jak najbardziej dokładny. Szybko jednak zwrócono uwagę, że takie podejście do tłumaczeń może powodować zniekształcenie przekazu w tłumaczeniu, co podkreślał już Cyceron, mówiąc, że „słowo w jednym języku piękne, w drugim szpetnym jest, w jednym strasznym, a w drugim nie strasznym, w jednym języku słowo ku szacunkowi, a w drugim ku nieszacowne, a i imię męskie w jednym, żeńskim jest w drugim...” Również święty Hieronim, obecnie uważany na patronów tłumaczy, zwracał uwagę, że przekład dosłowny może prowadzić do nonsensów – „Non verbum e verbo, sedsensumexprimere sensu” (nie słowo ze słowa, ale znaczenie ze znaczenia).

Zniekształceniu przekazywanych w tłumaczeniach komunikatów miały zapobiec tzw. „tłumaczenia znaczeniowe”. Miały one oddawać sens tłumaczonego tekstu, a nie znaczenie poszczególnych wyrazów. Takie podejście do tłumaczeń było z pewnością zbliżone do naszego obecnego pojmowania istoty tłumaczeń. „Tłumaczenia znaczeniowe” nie wyparły jednak do końca „tłumaczeń dosłownych”, gdyż te ostatnie nadal były stosowane, choćby w odniesieniu do tekstów religijnych.

W okresie renesansu, tłumaczenia zaczęły stawać się bardziej powszechne, co wiązało się też ze stopniowych odchodzeniem od łaciny. W okresie pojawiły się w Europie liczne nowe przekłady, a charakterystyczną jego cechą była ciągle rozbieżność w poglądach czy należy tłumaczyć wiernie, czy też można zachować swobodę w tłumaczeniu. Pierwszy z poglądów odnosił się zwykle do tłumaczeń tekstów biblijnych i teologicznych, drugi (swobodne podejście do przekładów) cechował podejście do tłumaczeń tekstów literackich, poetyckich, zawierających elementy ważne dla konkretnej kultury, w których dzieła te powstały i troski o ich przeniesienie do kultury języka docelowego.

W okresie późniejszym przewagę uzyskiwało stopniowe bardziej swobodne podejście do kwestii tłumaczeń. Między innymi John Dryden stał się zwolennikiem tzw. zasady luźnej parafrazy. W XVII wieku swoboda ta stała się wzorcem do naśladowania w całej Europie.

Wiek XVIII był okresem ogromnego zainteresowania teorią przekładu. To z tego czasu pochodzą znane sentencje dotyczące sztuki przekładu, między innymi słowa Woltera: „tłumaczenia są jak kobiety, jeśli wierne, to niepiękne, jeśli piękne, to niewierne” czy Monteskiusza: „tłumacz odtwarza tylko zwłoki, nie przywracając im życia”. W całej Europie w okresie tym przeważało właśnie takie podejście do kwestii tłumaczeń. Wiek XIX to okres przekładu adekwatnego, do dzisiaj stosowanego przez wielu tłumaczy. Jego istotą miało być tłumaczenie z zachowaniem jedności formy i treści oraz wierności z oryginałem.

Na gruncie polskim, większość teoretyków przekładu była zdania, że przekład powinien zachować swobodność, a nie opierać się sztywno na wierności i ścisłości z oryginałem.  Wśród znanych Polaków, którzy poświęcili się również przekładom jest Jan Kochanowski, Adam Mickiewicz czy Tadeusz Boy-Żeleński.

Po II wojnie światowej powiło się wiele opracować dotyczących teorii przekładu, nadal jednak w dziedzinie tej opinie naukowców i językoznawców są podzielone.

Obecnie, pomimo globalizacji i powszechnego nauczania języków, zawód tłumacza  jest wciąż potrzebny i wydaje się, że w bliskiej przeszłości nie zmieni tego nawet postępujących rozwój tłumaczeń automatycznych (maszynowych), którym daleko wciąż do prawdziwego przekładu, ujmującego nie tylko tłumaczenie poszczególnych słów, ale właśnie istotę całego przekazu.

Zajrzyj również do:

Zawód tłumacza przysięgłego w Europie – część I

Zawód tłumacza przysięgłego w Europie – część II

Zawód tłumacza przysięgłego w Europie – część II

 

Kontynuując temat wymagań stawianych przed tłumaczami przysięgłymi oraz wymogów formalnych związanych z samymi tłumaczeniami poświadczonymi, poniżej przedstawiamy jak wyglądają one  w kolejnych krajach Europy.

Grecja 

W Republice Grecji nie występuje instytucja odpowiadająca swoich charakterem i uregulowaniom prawnym instytucji  tłumacza przysięgłego w Polsce. Tłumaczenia urzędowe  w Grecji są wykonywane przez tłumaczy zatrudnionych w Wydziale Tłumaczeń Ministerstwa Spraw Zagranicznych Republiki Grecji. W obrocie prawnym uznawane są również tłumaczenia przygotowywane w prywatnych biurach tłumaczeń, potwierdzone dodatkowo przez greckiego adwokata.

Hiszpania   

W Hiszpanii tłumaczenia poświadczone są wykonywane przez  osoby, którym tytuł tłumacza przysięgłego został nadany przez hiszpańskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych i Współpracy. Tłumaczem przysięgłym w Hiszpanii może zostać obywatel Hiszpanii bądź innego kraju członkowskiego UE lub Europejskiego Obszaru Gospodarczego, po spełnieniu następujących warunków: zdaniu egzaminu ogłaszanego przez hiszpańskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych, bądź uzyskaniu uprawnień otrzymanych w innym państwie UE. Osoba ubiegająca się o tytuł tłumacza przysięgłego musi posiadać wykształcenie wyższe w zakresie kierunku o profilu tłumaczeniowym.

Zgodnie z hiszpańskimi przepisami, tłumacz przysięgły powinien używać pieczęci służbowej, nie określają one jednak jej formy czy kształtu, a jedynie wymieniają dane, jakie pieczęć powinna zawierać. Są to: imię i nazwisko tłumacza/ język lub języki, w zakresie których tłumacz posiada uprawnienia, adres i numer telefonu. Jako informację dodatkową, pieczęć może zawierać również adres e-mail.

Większość tłumaczeń uwierzytelnionych w Hiszpanii jest sporządzana na specjalnym papierze urzędowym „Timbre de Estado”, składającym się z ponumerowanych stron i zawierających specjalny nadruk. Papier jest wydawany przez Hiszpańską Mennicę Królewską oraz jej delegatury. Choć powszechna jest praktyka wykonywania tłumaczeń na tymże papierze, część tłumaczeń jest również wykonywana na zwykłych kartkach.

Lista tłumaczy przysięgłych w Hiszpanii jest prowadzona przez hiszpańskie MSZ i jest dostępna w Internecie. Umieszczone na niej dane, oprócz danych teleadresowych tłumaczy, zawierają także informację o dacie nabycia uprawnień, kod trybu ich uzyskania, tytuł i informacje o ewentualnym uznaniu uprawnień nabytych za granicą.

Irlandia

W Irlandii nie występuje instytucja tłumacza przysięgłego. Zawodowych tłumaczy skupia w Irlandii zrzeszenie The IrishTranslators’ and Interpreters’ Association (ITIA), które prowadzi rejestr tłumaczy i zajmuje się wszystkimi kwestiami związanymi z przygotowaniem tłumaczeń.

Tłumacze ci wykonują tzw. tłumaczenia certyfikowane („certified translation”). Nie ma jednak wymogu, aby wszystkie tłumaczenia były wykonywane wyłącznie przez tłumaczy z listy ITIA. Brakuje również przepisów, które w jasny sposób regulowałyby kwestię sporządzania tłumaczeń.  Nie ma też jednego wzoru klauzuli uwierzytelniającej, która byłaby stosowana przez wszystkich tłumaczy, a same tłumaczenia mogą być sporządzane na zwykłym papierze.

Islandia

Tłumaczem przysięgłym na Islandii może zostać osoba, która zdała egzamin określony w Ustawie z 20 grudnia 2000 r. oraz w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 listopada 2001 r. Uprawnienia tłumacza przysięgłego można uzyskać w zakresie tłumaczeń w jednym kierunku (np. z języka polskiego na islandzki) lub w obu kierunkach (z polskiego na islandzki i z islandzkiego na polski). Osoby posiadające uprawnienia w zakresie tłumaczeń w obu kierunkach mogą dodatkowo przystąpić do egzaminu ustnego na tłumacza sądowego.

Islandzkie przepisy nie regulują kwestii treści i formuły klauzuli uwierzytelniającej tłumaczenia. Tłumaczenia dokumentów o szczególnej wadze, drukowanych często na specjalnym papierze ze znakiem wodnym, również są sporządzane na takim samym papierze. Papier taki jest jednak dostępny  w księgarniach i nie ma ograniczeń w zakresie możliwości jego zakupu. Samo sporządzenie tłumaczenia na takim papierze nie jest zatem w żadnej mierze gwarancją, iż jest to tłumaczenie poświadczone.

Przepisy prawa islandzkiego nie nakazują tłumaczom prowadzenia repertoriów, same tłumaczenia nie są zatem również numerowane.

Liechtenstein

W Księstwie Liechtensteinu kwestie związane z zawodem tłumacza przysięgłego, a ściślej tłumaczy dopuszczonych do pracy w sądach i organach administracji publicznej reguluje ustawa z 26 listopada 1999 r. w sprawie dopuszczania tłumaczy do pracy w sądach i organach administracji publicznej i rozporządzenie z dnia 25 stycznia 2000 r.

Tłumaczem dopuszczonym do pracy w sądach i innych organach administracji publicznej może zostać osoba o udokumentowanej znajomości języka obcego, mająca zdolność do czynności prawnych, która złoży oświadczenie o bezstronnym i wiernym wykonywaniu tłumaczeń.  Tłumacze posiadają oznakę identyfikacyjną, mogą używać również przed swoim imieniem i nazwiskiem określenia „tłumacz dopuszczony do pracy w sądach oraz organach administracji publicznej Księstwa Liechtensteinu”.

Litwa

Na Litwie nie występuje instytucja tłumacza przysięgłego odpowiadająca tej funkcjonującej w Polsce. Tłumaczenia urzędowe wykonują biura tłumaczeń. Sporządzane przez nich tłumaczenia, czyli tzw. „tłumaczenia certyfikowane” są opatrzone pieczęcią okrągłą biura. Pod tłumaczeniami poświadczonymi umieszczany jest podpis tłumacza, który je wykonał, a dodatkowo własnoręczność podpisu tłumacza poświadcza notariusz.

Luksemburg

W kraju tym istnieje instytucja tłumacza przysięgłego. Tłumaczem przysięgłym może być osoba wpisana na listę prowadzoną przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Kandydaci na tłumaczy przysięgłych nie zdają żadnych egzaminów, składają jedynie w Ministerstwie życiorys i na jego podstawie podejmowana jest decyzja o mianowaniu na tłumacza. Głównym wymogiem stawianym przed kandydatami na tłumaczy przysięgłych jest posiadanie wyższego wykształcenia w określonej specjalizacji , najczęściej na tłumaczy przysięgłych mianowane zostają osoby posiadające wykształcenie wyższe administracyjno-prawne.

Tłumaczenia nie są opatrywane klauzulą uwierzytelniającą. Muszą jedynie znaleźć się na nich nagłówek z informacją z jakiego języka tłumaczenie zostało sporządzone oraz adnotacja czy tłumaczenie zostało sporządzone z oryginału, czy z kopii. Tłumaczenia poświadczone są sporządzane za zwykłym papierze. Tłumacze przysięgli w Luksemburgu stosują pieczęć  ze swoimi danymi. Forma pieczęci nie jest z góry narzucona, może być ona okrągła, jak również prostokątna. Na pieczęci tej nie może znajdować się godło państwowe, ani żadne inne oznaczenia kojarzone z administracją publiczną.

Łotwa

Na Łotwie występują dwa rodzaje poświadczenia tłumaczeń pisemnych:

  1. zgodnie z przepisami nr 291 Rady Ministrów – „Zasady poświadczania tłumaczeń dokumentów na język państwowy”, czyli poświadczenie z podpisem tłumacza i pieczęcią biura tłumaczeń oraz klauzulą uwierzytelniającą zawierającą informację, iż jest to „tłumaczenie wierne”, a także wskazanie imienia i nazwiska tłumacza, numeru ewidencyjnego, miejscowości i daty.
  2. poświadczenie na podstawie wspomnianych artykułów Ustawy o Notariacie, w ramach którego notariusz poświadcza własnym podpisem i pieczęcią podpis tłumacza lub tożsamość, jednak bez adnotacji o statusie tłumacza przysięgłego.

Niemcy

W Niemczech upoważnienia do sporządzania tłumaczeń poświadczonych posiadają tłumacze przysięgli działający przy sądach krajowych. Warunki uzyskania uprawnień tłumaczeń są odmienne w różnych krajach związkowych (landach). Wymogiem głównym jest wszędzie znajomość języka potwierdzona egzaminem zawodowym przed komisją państwową  bądź komisją na uczelni wyższej.

Tłumaczenia są opatrywane pieczęcią tłumacza przysięgłego, poza którą nie posiadają one żadnych innych cech fizycznych, zabezpieczających je przed podrobieniem.

Norwegia

Tłumacze przysięgli w Norwegii otrzymują uprawnienia po zdaniu egzaminu państwowego, który jest organizowany przez Wyższą Szkołę Handlową w Bergen – NHH. Tłumacz przysięgły umieszcza na tłumaczeniu poświadczonym swój podpis oraz odcisk pieczęci okrągłej zawierającej imię i nazwisko oraz wskazanie języków, w zakresie których posiada uprawnienia.  Lista norweskich tłumaczy jest publicznie dostępna pod adresem www.translatorportalen.com

Portugalia

W Portugalii nie występuje instytucja tłumacza przysięgłego. Tłumaczenia poświadczone mogą wykonywać: konsulaty portugalskie w poszczególnych państwach, w których sporządzono dany dokument, notariusze, urzędnicy stanu cywilnego, adwokaci, radcowie prawni oraz izby handlowe i przemysłowe. W portugalskim prawodawstwie nie ma określonej treści klauzuli uwierzytelniającej tłumaczenie. Na tłumaczeniu powinna znaleźć się jednak informacja z jakiego języka tłumaczenie zostało sporządzone oraz potwierdzenie zgodności tłumaczenia z dokumentem oryginalnym.

Słowacja

Na Słowacji występuje instytucja tłumacza przysięgłego. Kandydat na tłumacza przysięgłego musi przebyć specjalistyczny kurs na wytypowanej przez Ministerstwo Sprawiedliwości uczelni, który kończy się egzaminem z zakresu przepisów prawnych oraz umiejętności praktycznych (pisemnego tłumaczenia z języka obcego na słowacki oraz z języka słowackiego na obcy). Lista mianowanych tłumaczy przysięgłych jest prowadzona przez słowackie Ministerstwo Sprawiedliwości.

Słowenia

W Republice Słowenii instytucja tłumacza przysięgłego występuje jako funkcja, a  nie zawód. Uprawnienia do sporządzania tłumaczeń poświadczonych posiadają osoby mianowane na tłumaczy przysięgłych na czas nieograniczony przez Ministerstwo Sprawiedliwości.

Na tłumaczeniach poświadczonych umieszczana jest klauzula uwierzytelniająca o narzuconej z góry treści, zawierającej poświadczenie zgodności tłumaczenia z dokumentem przedłożonym do tłumaczenia. Na tłumaczeniu poświadczonym musi znaleźć się odcisk pieczęci tłumacza przysięgłego oraz jego podpis.

Lista tłumaczy przysięgłych jest dostępna na stronach internetowych słoweńskiego Ministerstwa Sprawiedliwości.

Tłumacze prowadzą repertoria, w których odnotowują każde wykonane tłumaczenie poświadczone. Tłumacze posiadają również legitymacje w formie tworzywowej karty, która zawiera takie dane jak: imię i nazwisko tłumacza, fotografię, adres, jak również podpis ministra i pieczęć ministerstwa.

Szwecja

Do sporządzania tłumaczeń poświadczonych pisemnych uprawnione są w Szwecji osoby, które zdały odpowiedni egzamin państwowy.  Uprawnienia nabywa się do tłumaczeń w jedną stronę, np. z języka  angielskiego na szwedzki lub np. z języka szwedzkiego na angielski. Jednocześnie obowiązuje podział tłumaczy przysięgłych na tych z uprawnieniami do wykonywania tłumaczeń pisemnych oraz tych, którzy wykonują wyłącznie tłumaczenia ustne. Oczywiście obie te funkcje mogą być również łączone.

Na każdym tłumaczeniu poświadczonym tłumacz przysięgły umieszcza pieczęć oraz podaje numer autoryzacji, który wskazuje jednocześnie rodzaj posiadanych uprawnień przez tłumacza przysięgłego. W Szwecji tłumacz przysięgły nie składa przysięgi, ale nabywając uprawnienia do swojego zawodu zobowiązuje się do przestrzegania kodeksu tłumacza przysięgłego. Uprawnienia te należy odmawiać co 5 lat. Do odnowienia uprawień konieczne jest udokumentowanie wykonania odpowiedniej liczby tłumaczeń, czyli czynnego wykonywania zawodu. Konieczne jest także uregulowanie odpowiedniej opłaty, jak również przedłożenie aktualnego zaświadczenia o niekaralności.

 

Węgry

Na Węgrzech nie występuje instytucja tłumacza przysięgłego czy same tłumaczenia poświadczone.

Zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów nr 24/1986, do sporządzania tłumaczeń, które są uznawane przez organy państwowe na język węgierski uprawnione jest Krajowe Biuro Tłumaczeń i Uwierzytelnień, które posiada filie na terenie całego kraju. Przekładów uwierzytelnionych mogą dokonywać wyłącznie osoby posiadające kwalifikacje tłumaczy specjalistycznych lub lektorów tłumaczy specjalistycznych. Zgodnie ze wskazanym Rozporządzeniem możliwe jest wykonywanie tłumaczeń uwierzytelnionych również przez inne biura tłumaczeń, jednak wyłącznie wybranych dokumentów w oficjalnych językach Unii Europejskiej, jednak tłumacze, którzy je sporządzają muszą posiadać uprawnienia tłumaczy specjalistycznych lub lektorów tłumaczy specjalistycznych.

Tłumaczenia uwierzytelnione są zszywane z dokumentem źródłowym i opatrywane pieczęcią z nazwą biura w języku węgierskim i francuskim oraz godłem państwowym Węgier. Na tłumaczeniach znajdują się również znaczki skarbowe, podpis dyrektora Biura lub upoważnionej do tego osoby oraz data wykonania przekładu.

 

Podobne artykuły:

Zawód tłumacza przysięgłego w Europie – część I

Sprawozdanie z działalności Komisji Odpowiedzialności Zawodowej Tłumaczy Przysięgłych za rok 2016

Zawód tłumacza przysięgłego w Europie – część I

 

 

Wykonywanie zawodu tłumacza przysięgłego w poszczególnych krajach Europy wiąże się z koniecznością spełnienia różnych wymagań, czasami zdanie egzaminu lub przejścia innych procedur mających na celu sprawdzenie znajomości języka obcego oraz umiejętności tłumaczeniowych. W niektórych krajach europejskich instytucja tłumacza przysięgłego nie istnieje w rozumieniu przepisów polskiego prawa, albo funkcję tłumaczy przysięgłych przejmują inne osoby publiczne.

W poniższym opracowaniu przedstawiamy warunki ubiegania się o uprawnienia tłumacza przysięgłego w poszczególnych krajach europejskich, jak również informacje na temat samych tłumaczeń poświadczonych i reguł ich sporządzania.

Tłumacze przysięgli w Andorze

Językiem urzędowym w Andorze jest język kataloński, lecz w praktyce wiele dokumentów sporządzanych jest  również w języku hiszpańskim.

Uzyskanie tytułu tłumacza przysięgłego w Andorze wiąże się z koniecznością zdania egzaminu przeprowadzanego przez Ministerstwo Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych. Terminy ogłaszanych egzaminów na tłumacza przysięgłego są publikowane w dzienniku ustaw. Po zdaniu egzaminu, tłumacz przysięgły jest wpisywany do Rejestru Tłumaczy Przysięgłych Andory. Rejestr ten również jest publikowany w miejscowym dzienniku ustaw.

Jak wyglądają tłumaczenia poświadczone wykonywane przez tłumaczy w Andorze?

W Andorze nie obowiązuje stosowanie przez tłumaczy przysięgłych specjalnego papieru. Tłumaczenia muszą natomiast zawierać poświadczenie zgodności z oryginałem. W klauzuli uwierzytelniającej musi zostać podane imię i nazwisko tłumacza, język, w zakresie którego tłumacz posiada uprawnienia, data oraz numer nominacji. Tłumaczenia poświadczone muszą być opatrzone pieczęcią i podpisane przez tłumacza przysięgłego.

Austria

W Republice Austrii funkcję tłumaczy przysięgłych sprawują osoby wpisane na listy tłumaczy przysięgłych, po zadeklarowaniu znajomości języka niemieckiego i języka obcego oraz umiejętności wykonywania tłumaczeń między tymi językami.

Uprawnienia tłumacza przysięgłego uzyskuje się poprzez złożenie przysięgi w danym sądzie i uzyskanie wpisu na listę austriackich tłumaczy przysięgłych. Uprawnienia te są przydzielane czasowo, obecnie na okres 10 lat. Przed upływem okresu, na jaki tłumacz przysięgły uzyskał nominowanie, należy złożyć wniosek o przedłużenie ważności wpisu.

W Austrii nie ma obowiązku sporządzania tłumaczeń poświadczonych na specjalnym papierze. Tłumaczenie musi być natomiast podpisane odręcznie przez tłumacza i opatrzone jego pieczęcią urzędową. Tłumacz jest zobowiązany do złożenia w sądzie, który nadał mu uprawnienia, wzoru podpisu i pieczęci.

Tłumacze przysięgli w Austrii są wpisywani na listy prowadzone przez sądy w poszczególnych austriackich krajach związkowych. Istnieje również ogólna „Lista rzeczoznawców sądowych i tłumaczy przysięgłych, zawierająca dane osobowe, adresy i numery telefonów poszczególnych tłumaczy. Lista ta jest dostępna pod linkiem: www.sdgliste.justiz.gv.at

Belgia

Belgijscy tłumacze przysięgli uzyskują uprawnienia poprzez złożenie przysięgi.

W Belgii nie ma obowiązku sporządzania tłumaczeń na specjalnym papierze. Tłumaczenia muszą być podpisane przez tłumacza przysięgłego i opatrzone jego pieczęcią.  Niektóre z dokumentów muszą być dodatkowo legalizowane. Legalizacja polega na potwierdzeniu autentyczności podpisu tłumacza przysięgłego, przeprowadzonym przez Sad Pierwszej Instancji, urząd miasta, ministerstwa czy ambasady.

Bułgaria

Uprawnienia tłumacza przysięgłego może uzyskać osoba posiadająca odpowiednie kwalifikacje ( wykształcenie średnie lub wyższe potwierdzone dyplomem ze skazaniem minimum 600 godzin nauczania danego języka i oceną co najmniej 4,5; uznawane jest świadectwo maturalne liceum językowego lub dyplom uzyskania wykształcenia wyższego filologicznego), a przed uzyskaniem uprawnień musi być zatrudniona przez biuro tłumaczeń lub firmę usługową wykonującą tłumaczenia.

Bułgarski tłumacz przysięgły jest zobowiązany do podpisania poświadczonej notarialnie deklaracji o odpowiedzialności zgodnie z bułgarskim kodeksem karnym. Dane tłumacza i wzór podpisu tłumacz przysięgły przekazuje do Ministerstwa Spraw Zagranicznych Republiki Bułgarii.

Biura Tłumaczeń mają podpisane umowy w Ministerstwem Spraw Zagranicznych na wykonywanie tłumaczeń uwierzytelnionych i są zobowiązane do przekazania Ministerstwu danych osobowych tłumaczeń i deklaracji tłumacze ze wskazaniem podmiotu, na rzecz którego tłumaczenia są wykonywane. Na tej podstawie poszczególni tłumacze są umieszczani przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych w rejestrze i mają wówczas prawo do wykonywania tłumaczeń w firmie, która wystąpiła o ich rejestrację.

Bułgarskie tłumaczenia poświadczone wykonywane są w związku z tym na papierze firmowym danej firmy świadczącej usługi tłumaczeniowe/biura tłumaczeń. Znajduje się na nich podpis tłumacza oraz pieczęć firmy/biura tłumaczeń. Pieczęć ta zawiera poświadczenie podpisu tłumacza przez MSZ Republiki Bułgarii w postaci stickera w języku bułgarskim lub angielskim.

Listę biur tłumaczeń, w których pracują zarejestrowani tłumacze przysięgli udostępnia na swoich stronach bułgarskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych. Można ją znaleźć pod tym linkiem.

 

Chorwacja

Uprawnienia tłumaczy przysięgłych nadaje w Republice Chorwacji Prezes Sądu Okręgowego, właściwego dla miejsca zamieszkania tłumacza. W kraju tym nie jest prowadzony centralny rejestr tłumaczy, ale ich wykaz z danymi osobowymi, numerami telefonów, a w niektórych przypadkach również cv znajduje się tutaj.

Kandydat na tłumacza przysięgłego musi posiadać obywatelstwo Republiki Chorwacji lub innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, wykształcenie wyższe oraz zdać egzamin ze znajomości języka obcego i ukończyć specjalistyczny kurs na tłumacza przysięgłego zakończony egzaminem (przed pierwszym mianowaniem). Uprawnienia otrzymuje się na okres czterech lat. Po upływie tego okresu, uprawnienia te należy odnowić.

Tłumaczenie nie musi być sporządzone na specjalnym papierze, ale musi zawierać stronę tytułową ze wskazaniem liczby stron, kartek, kierunku tłumaczenia i ogólną nazwą tłumaczonego dokumentu. Poszczególne strony tłumaczenia muszą być związane ze sobą w sposób trwały. Często stosuje się zatem zszywanie bądź wiązanie stron dokumentu sznurkiem. Na ostatniej stornie dokumentu zakończenie sznurków jest opatrywane naklejką tłumacza przysięgłego.

Chorwackie tłumaczenia poświadczone muszą być opatrzone podpisem odręcznym tłumacza przysięgłego oraz odciskiem pieczęci okrągłej o średnicy 38 mm. Do pieczęci używa się tuszu w kolorze niebieskim. Pieczęć tłumacza przysięgłego zawiera w otoku imię i nazwisko tłumacza oraz wskazanie języka, w zakresie którego tłumacza posiada uprawnienia.

 

Cypr

W Republice Cypryjskiej nie ma instytucji tłumacza przysięgłego w rozumieniu polskich przepisów.

Tłumaczenia wykonują PIO (Press Information Office) przez tłumaczy, którzy ukończyli co najmniej studia pierwszego stopnia. Osoby takie nie muszą oficjalnie deklarować znajomości języka obcego ani zdawać egzaminu.

Tłumaczenia są opatrywane klauzulą w języku angielskim, podpisem tłumacza oraz pieczęcią PIO. Tłumaczenia takie, oprócz wspomnianej pieczęci, nie wyróżniają się żadnymi innymi cechami fizycznym. W Republice Cypryjskiej nie ma listy tłumaczy.

 

Czechy

W Republice Czeskiej uprawnienia tłumacza przysięgłego posiadają osoby powoływane przez Ministra Sprawiedliwości.

Tłumaczenia poświadczone nie wymagają sporządzenia na specjalnym papierze. Wyróżnia je natomiast to, że muszą być trwale połączone z oryginałem dokumentu albo z jego poświadczoną kopią. Dokumenty łączy się zszywką i sznurkiem w barwach narodowych Republiki Czeskiej: biała, czerwona, niebieska). Na każdej stronie tłumaczenia poświadczonego musi znaleźć się podpis i pieczęć tłumacza. Na ostatniej stronie sznureczek zabezpiecza się nakleją. Pieczęć tłumacza przysięgłego na średnicę 36 mm. W środku znajduje się godło państwowe Republiki Czeskiej, a w otoku imię i nazwisko tłumacza i wskazanie języka w zakresie którego tłumacz posiada uprawnienia.

Rejestr tłumaczy w Republice Czeskiej prowadzi Ministerstwo Sprawiedliwości i jest on dostępny pod tym adresem.

Tłumacz przysięgły w Czechach posiada oprócz pieczęci również specjalną legitymację tłumacza przysięgłego wydaną przez sąd i jest zobowiązany do posługiwania się nią przed sądami, prokuraturami, policją i innymi urzędami, w których wykonuje tłumaczenia.

Tłumacze przysięgli w Republice Czeskiej  zrzeszają się w Izbie Tłumaczy Przysięgłych Republiki Czeskiej.

 

Dania

Uprawnienia tłumacza przysięgłe w Danii nadaje Duński Urząd ds. Przedsiębiorczości.

Na tłumaczeniu poświadczonym umieszczana jest klauzula uwierzytelniająca poświadczająca zgodność tłumaczenia z oryginałem dokumentu (lub kserokopią/poświadczonym odpisem).

Duńska pieczęć tłumacza przysięgłego na kształt owalny, pośrodku jest umieszczona korona królewska, a w otoku znajduje się napis „INTERPRES REGIUS JURATUS” w przypadku mężczyzny lub „INTERPRES REGIA JURATA” oraz imię i nazwisko tłumacza.

Lista tłumaczy przysięgłych Królestwa Danii znajduje się na tej stronie.

Każdy tłumacz przysięgły musi działać w ramach zarejestrowanej działalności gospodarczej.

Estonia

Wykonywanie zawodu tłumacza przysięgłego reguluje w Estonii Ustawa o zawodzie tłumacza przysięgłego (Vandetőlgeseadus)  z 11.12.2013 r. Ustaw ta, w języku angielskim, jest dostępna pod adresem:

O uprawnienia tłumacza przysięgłego w Estonii może ubiegać się osoba, która:

  1. ma pełną zdolność do czynności prawnych
  2. uzyskała przynajmniej tytuł bakałarza (licencjata) lub równorzędny zgodnie z ust. 1 art. 28 Ustawy o systemie oświaty lub odpowiednią kwalifikację państwa obcego.
  3. nie utraciła prawa wykonywania zawodu tłumacza przysięgłego na podstawie art. 24 ust. 1 pkt. 5 lub ust. 2 pkt. 1 lub art. 28 ust. 3 pkt. 3 niniejszej ustawy.
  4. nie była karana za umyślne przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów tłumacza przysięgłego
  5. jest uczciwa i moralna.

 

Po estońsku tłumacz przysięgły jest określany jako „VANDETŐLK”.

Estoński tłumacz przysięgły posiada pieczęć urzędową o średnicy 35 mm z godłem Republiki Estońskiej. Na pieczęci znajduje się godło państwowe, a także oznaczone są: imię i nazwisko tłumacza oraz określenie:

– „N keele – eestikeelevandetőlk”, jeśli tłumacz ma prawo do wykonywania zawodu tłumacza z  języka obcego na estoński,

– „Eestikeele – N keelevandetőlk”, jeśli tłumacz ma uprawnienia do wykonywania zawodu tłumacza z języka estońskiego na język obcy

– „N keelevandetőlk, jeśli tłumacz ma prawo do wykonywania tłumaczeń z języka estońskiego na obcy i odwrotnie

– „N1 keele – N2 keelevandetőlk”, w przypadku uprawnień do wykonywania tłumaczeń z języka obcego na obcy.

Estoński tłumacz przysięgły dysponuje dwiema pieczęciami: tuszową i tłoczoną.

Przed pierwszym użyciem pieczęci, musi ona zostać zarejestrowana, czego dokonuje się w Kancelarii Państwowej.

W Estonii tłumaczenia poświadczone nie muszą być wykonywane na specjalnym papierze. Tłumaczenia wielostronicowe muszą być złączone w sposób trwały i zabezpieczone suchą pieczęcią. Strony tłumaczenia powinny być ponumerowane. Estońskie tłumaczenie przysięgłe może być również sporządzone w formie elektronicznej. W takim przypadku podpis i pieczęć tłumacza zastępuje podpis elektroniczny.

Tłumacz przysięgły w Estonii jest zobowiązany do podania do Ministerstwa Sprawiedliwości danych dotyczących adresu wykonywania działalności, godzin urzędowania, danych kontaktowych, a także ma obowiązek niezwłocznego zgłaszania wszystkich zmian w zakresie tych danych.

 

Finlandia

Języki fiński jest jednym z dwóch z obowiązujących w Finlandii języków urzędowych, obok języka szwedzkiego.

W Finlandii kwestie związane z zawodem tłumacza przysięgłego, regulowane są Ustawą o tłumaczach przysięgłych. Zgodnie z nią, o nadanie uprawnień tłumacza przysięgłego może ubiegać się osoba, spełniająca łącznie poniższe warunki:

  1. Nie była karana za składanie fałszywych zeznań;
  2. Ma miejsce zamieszkania w Finlandii lub w innym państwie UE.EOG;
  3. Zdała egzamin na tłumacza przysięgłego albo posiada dyplom magistra lub inne wyższe wykształcenie, o ile w programie studiów zaliczyła kurs z przedmiotów dotyczących wiedzy o tłumaczeniach przysięgłych w wymiarze co najmniej 60 punktów ECTS i występuje o uzyskanie uprawnień tłumaczenia w zakresie pary języków, z których jedne jest językiem ojczystym lub językiem, którym włada ona najlepiej.

Nazwa „tłumacz przysięgły” w język fińskim to „auktorisoitukääntajä”, a w języku szwedzkich, który jest drugim językiem urzędowym Finlandii – „auktoriserad translator”.

Fińscy tłumacze przysięgli nabywają uprawnienia w zakresie wykonywania tłumaczeń w określonym kierunku. Niektórzy z nich są uprawnieni np. tylko do sporządzania i poświadczona tłumaczeń np. z języka fińskiego (lub szwedzkiego) na język obcy, albo z języka obcego na język fiński (lub szwedzki).

Na tłumaczeniach poświadczonych umieszcza się klauzulę uwierzytelniającą, przy czym nie ma jednej, z góry określonej jej formuły. Tłumaczenie poprzedza zwykle wskazanie z jakiego języka jest wykonywane. Poświadczenie zgodności tłumaczenia z tekstem przedłożonym do tłumaczenia podawane jest w języku docelowym. Pod nim znajduje się podpis tłumacza przysięgłego i wskazanie jego uprawnień. Zaleca się, aby tłumaczeniem było również opatrzone pieczęcią tłumacza przysięgłego.

Fiński rejestr tłumaczy prowadzi Narodowa Komisja Edukacji. Można go przeglądać na tej stronie.

Ze względu na ochronę danych osobowych, na liście tej nie są publikowane dane teleadresowe tłumaczy, a jedynie ich imiona i nazwiska oraz języki i kierunki tłumaczeń. Dodatkowe dane tłumaczy można uzyskać tylko po skontaktowaniu się z Narodową Komisją Edukacji.

 

Francja

We Francji, uprawnienia do wykonywania tłumaczeń poświadczonych posiadają tłumacze przysięgli, autoryzowani przez sąd apelacyjny lub kasacyjny. Tłumacze mogą być również mianowani przez Trybunał/Sąd Administracyjny oraz Radę Stanu. Nazwa „tłumacz przysięgły” w języku francuskim to „traducteurassermenté”.  Kryteria nabywania uprawnień tłumacza przysięgłego we Francji są zróżnicowane. Niektóre sądy mianują na tłumaczy przysięgłych jedynie kandydatów z wysokimi kwalifikacjami lub ukończeniem zaawansowanych studiów językowych. W innych z kandydatami są przeprowadzane specjalne rozmowy, mające udokumentować zasadność złożonego przez nich wniosku.

Tłumaczenia we Francji nie muszą być sporządzane na specjalnym papierze. Muszą być natomiast podpisane i opatrzone pieczęcią tłumacza przysięgłego, znajdującego się w rejestrze odpowiedniego Sądu Apelacyjnego. Tłumacz przysięgły jest zobowiązany do przesłanie do tego sądu wzoru swojego podpisu i pieczęci.

Francuski rejestr tłumaczy przysięgłych jest dostępny pod tym adresem.

 

Podobne artykuły:

Czy łatwiej uczyć się podobnych języków, czy zupełnie odmiennych?

 Jak zostać tłumaczem przysięgłym? 

Jakich języków warto się uczyć ?

 

Ile jest języków na świecie?

Odpowiedź na to pytanie nie jest jednoznaczna. Jedni twierdzą, że jest ich około 3000, inni podają liczbę 5000-6000. Wydawać by się mogło, że każdy kraj ma swój jedyny język urzędowy i na tym kończy się lista języków występujących na świecie. Nie jest to jednak oczywiście prawdą. A.F. Majewicz w swojej książce Języki świata i ich klasyfikowanie wyodrębnił 5674 języków. Z kolei T. Milewski w książce Językoznawstwo wymienia tylko 2500 języków.
Problemy z oszacowaniem liczby języków wynikają między innymi z tego, że na świecie wciąż trwają spory, czy dany etnolekt jest językiem czy dialektem. Do takiej sytuacji dochodzi na przykład w Chinach, Indiach czy w krajach zamieszkałych przez liczne plemiona, tam gdzie powierzchnia państwa jest na tyle duża, aby w każdej jego części mieszkańcy mogli porozumiewać się w innym języku. Tak znaczna różnorodność w liczbie podawanych języków wynika też z tego, iż nie wszyscy obejmują statystyką języki sztuczne (np. esperanto) i języki martwe lub języki wymierające (np. sanskryt lub łacinę).Szacuje się, że do 2100 roku wymrze ponad połowa obecnie używanych języków na świecie dlatego, że są używane przez bardzo małą liczbę użytkowników.

Języki świata są tak różne jak niepowtarzalny jest każdy człowiek, ale tak jak wśród ludzi, również wśród języków można wyodrębnić poszczególne rodziny. Istnieje też wiele języków dotąd niesklasyfikowanych, a niewykluczone, że istnieją również takie, które do tej pory nie zostały odkryte.
Najwięcej ludzi na świecie używa języka chińskiego, a ich liczba jest szacowana na około 2 miliardy. Coraz bardziej wzrasta liczba użytkowników języka hindi (450 milionów), hiszpańskim posługuje się około 370 milionów osób, rosyjskim 277 milionów, arabskim 246 milionów, bengalskim 211 milionów, a portugalskim 191 milionów ludzi. Oczywiście językiem o największym zasięgu globalnym jest język angielski.

Współcześni lingwiści przy identyfikowaniu grup językowych, poza wzorami fonologicznymi biorą pod uwagę także inne wskaźniki, jak chociażby stosowanie tonacji dla rozróżnienia znaczenia. Ważnym sposobem klasyfikowania języków jest też szyk wyrazów w zdaniu. I tak np. w angielskim, greckim i suahili podstawowy szyk to podmiot – orzeczenie – określenie („ja – zjadłem-jabłko”), jest to więc język SVO (Subject- Verb- Object). Języki hindi, japoński, i turecki należą do języków SOV („ja- jabłko- zjadłem”), hebrajski, maoryjski i walijski są przykładami języków VSO („ Zjadłem- jabłko-ja”).

 

 

Ze względu na pochodzenie języki dzieli się na rodziny tzn. zespoły językowe pochodzące od wspólnego prajęzyka. Oprócz rodzin istnieją ligi językowe, czyli „grupy językowe różnych języków powstałe w wyniku kontaktu geograficznego, które wykazują wiele cech wspólnych w strukturze gramatycznej. Najbardziej luźnym zespołem języków jest cykl, czyli łańcuch stykających się ze sobą rodzin-na pograniczu powstają wtedy języki lub dialekty mieszane noszące cechy obu sąsiadujących rodzin. Istnieją wreszcie języki izolowane (jak na przykład język baskijski) nie wykazujące powiązań z żadnym innym językiem.

Do najważniejszych rodzin językowych świata należą: rodzina indoeuropejska (Europa, część Azji, Ameryki Północnej i Południowej, Afryka), afroazjatycka (Afryka, południowo-zachodnia Azja), bantu (Afryka na południe od Sahary), Khoisan (południowa Afryka), kaukaska (Kaukaz), drawidyjska (południowe Indie), austroazjatycka (wschodnie Indie, Indochiny), austronezyjska (Oceania, Indonezja, Madagaskar), papuaska (Nowa Gwinea), chińsko-tybetańska (Azja południowo-wschodnia), uralska ( południowo-wschodnia Europa, zachodnia Syberia), paleoazjatycka zwaną też paleosyberyjską (wschodnia Syberia, Kamczatka, Sachalin), eskimosko-aleucka (obszary Arktyki od Grenlandii po Kamczatkę),atphaskan (zachodnia część Ameryki Północnej), uto-aztecka (Meksyk) i rodzina karibi (Antyle, północna Brazylia).

Podobne artykuły:

Język chiński – czy opłaca się nauka tego języka? 

Jakich języków warto się uczyć ?

Powiedzenia związane z językami 

Najdziwniejsze języki świata

Na świecie jest wiele języków, które nam Europejczykom mogą wydawać się dość ekstrawaganckie, niezwykłe, albo nawet zabawne, nie tylko ze względu na sam zapis alfabetu, ale również pod względem dźwiękowym. Przykładem języka brzmiącego dla Polaków zabawnie jest chociażby język czeski. Daleko mu jednak do języków, które powszechnie uznawane są za najdziwniejsze języki świata.

  • Język rotokas narodził się w Papui-Nowej Gwinei i jest uważany za najprostszy język świata –alfabet tego języka składa się jedynie z 11 liter. Występuje w nim tylko 5 samogłosek i 6 spółgłosek. Mówi nim około 4000 osób zamieszkujących wyspę Bougainville.

 

  • Tuyuca należy do języka Indian ze wschodniej Amazonii i należy do najtrudniejszych języków świata. Jest językiem polisyntetycznym, co oznacza, że praktycznie nie ma w nim różnicy między słowem, a zdaniem, dlatego ze zlepków głosem powstają przedziwne słowa jak na przykład hóabãsiriga – co oznacza „nie wiedziałem jak to pisać”. Cechą, jaka czyni ten język jednym z najbardziej zdumiewających języków jest też występowanie wielu rodzajów. Podczas, gdy w języku polskim mamy rodzaj żeński, męski i nijaki, w języku tuyucarodzajów jest aż 140. Językiem tuyuca mówi mniej niż 1000 osób.

 

  • Językiem arczyńskim posługują się mieszkańcy wioski Archib znajdującej się na wybrzeżu Morza Kaspijskiego w Rosji. Szacuje się, że posługuje nim zaledwie ok. 1000 osób, ale tylko i wyłącznie w formie mówionej,w ogóle nie posiada on bowiem formy pisanej. Stosowany jest głównie w sytuacjach nieformalnych – przede wszystkim porozumiewają się w nim członkowie rodzin i znajomi.

 

  • Na wyspie NorthSentinel na terenie Indii żyje plemię uważane za jedno z ostatnich, któremu udało się uniknąć kontaktu z białym człowiekiem – to lud Sentinel, któremu udało się tak długo obronić dzięki unikalnej polityce witania wszystkich gości strzałami z łuków. Posiadają oni własny język, który prawdopodobnie jest podobny do innych języków andamańskich – w grupie tej wszystkie rzeczowniki bazują na częściach ciała. Jednak poza tym nie wiemy o nim praktycznie nic – jest on tym samym chyba najbardziej tajemniczym językiem świata.

 

  • Język yupik to język eskimoski, używany zarówno na Alasce jak i na Syberii. Do jego zapisu używa się alfabetu łacińskiego. W zakresie tego języka mamy do czynienia z pięcioma głównymi odmianami, a jego poszczególni użytkownicy nie zawsze się rozumieją.Należy do grupy języków polisyntetycznych. Pojedyncze słowa w tym języku mogą zawierać w sobie bardzo wiele treści. Przykładowo, wyraz ‘tuntussuqatarniksaitengqiggtuq” oznacza „nie powiedział nam znów, że idzie polować na renifery”

 

  • Silbo gomero zwany także silbo (hiszp. silbar znaczy „gwizdać”) to  język gwizdów używany przez mieszkańców wyspy Gomera (Wyspy Kanaryjskie).Język ten powstał, aby ułatwić komunikację na długich dystansach, w górskich dolinach. Krzyk mógłby być niezrozumiały, echo kompletnie by go zaburzyło, podczas gdy gwizd niesie się idealnie. Spółgłoski i samogłoski w tym języku rozróżniane są na podstawie rosnącej lub opadającej częstotliwości, tym samym można w nim tworzyć pełne słowa i zdania

 

  • Xhosa (lub Khosa) to jeden z ważniejszych języków z rodziny bantu. Językiem tym posługuje się południowoafrykański lud Xhosa, a liczbę użytkowników szacuje się na około 5,6 miliona osób. Zalicza się go do języków mlaskowych, a więc takich języków, których cechą charakterystyczną jest występowanie tzw. mlasków, mających status fonemów.

 

  • W brazylijskiej części dżungli amazońskiej żyją Indianie zwący się Pirahã, co oznacza „prości”. Język pirahã jest jedynym żywym językiem z rodziny mura. Mimo częstych kontaktów z kulturą zachodnią i językiem portugalskim większość członków plemienia pozostaje jednojęzyczna. Ludzie ci nie chcą uczyć się obcych języków (zwanych przez nich xapagáiso – zakrzywiony) w obawie przed utratą własnej tożsamości.

 

  • Język pitjantjatjara to język używany wśród Aborygenów z ludu Anangu, zamieszkujących środkową Australię. Jego cechą charakterystyczną jest to, że posiada tylko trzy samogłoski – a, i oraz u. Zapis dokonywany jest alfabetem łacińskim. Najdłuższe słowo w tym języku to nazwa wzgórza w południowej Australii – „Mamungkukumpurangkuntjunya”, co oznacza dosłownie „tam, gdzie sika diabeł” 🙂

 

  • Język !Xóõ używany w Botswanie słynie z ogromnej liczby fonemów. Używa się w nim 87 spółgłosek (w tym 20 mlaśnięć/klików), 20 samogłosek i 2 tony.Jest językiem khoisan z podrodziny tuui porozumiewa się nim około 3 tysięcy osób zamieszkujących okolice Botswany i Namibii. Naukowcy twierdzą, że !Xóõ może być jednym z najstarszych języków świata – podobnym, dziesiątki tysięcy lat temu mieli się porozumiewać nasi wspólni przodkowie w Afryce .

Źródło: http://www.geekweek.pl/galerie/4220/najdziwniejsze-jezyki-swiata http://www.sekretypoliglotow.pl/25-ciekawych-faktow-na-temat-jezykow http://www.zafascynowanazyciem.pl/kultura-i-jezyki-najdziwniejsze-jezyki-swiata-czesc-2/ http://jeznach.neon24.pl/post/133341,ktory-najtrudniejszy-cz-ii